SER: bestrijding kinderarmoede moet anders

Volgens de Sociaal-Economische Raad schiet het huidige beleid tekort en moet de regering ingrijpen.

Het gebouw van de SER in Den Haag Lex van Lieshout/ANP

Kinderarmoede in Nederland moet structureel teruggebracht worden door nieuwe maatregelen van de regering. Dat stelt de Sociaal-Economische Raad donderdag in een advies aan de regering. Volgens de Raad is kinderarmoede sinds 2000 min of meer gelijk gebleven op een hoog percentage. 8 tot 12 procent van alle kinderen groeit op in armoede. In 2014 ging het om 378 duizend kinderen.

Volgens de SER wordt op dit moment de bron van armoede onder kinderen niet goed aangepakt. Het kabinet zou vooral hebben ingezet op maatregelen die armoede compenseren. Zo kunnen armere gezinnen een beroep doen op voorzieningen om te sporten of aan cultuur mee te doen. Andere landen lijken volgens de SER beter te slagen in het tegengaan van kinderarmoede, ondanks veel inspanningen van bijvoorbeeld scholen en gemeenten.

Opvallend is dat tweederde van de arme gezinnen wel een werkende ouder heeft. Die ouder verdient echter vaak te weinig, of komt alsnog in de problemen door schulden. Deze groep is vaak slecht in beeld bij instanties omdat ze geen uitkering ontvangen.

Complexe regelingen

Ook maken veel armere gezinnen soms weinig gebruik van bestaande regelingen omdat deze complex en weinig bekend zijn. De SER raadt aan deze regelingen te versimpelen. Dat kan bijvoorbeeld door in elke gemeente een “armoederegisseur” aan te stellen, die beleid omtrent gezinnen met lage inkomens monitort. Ook kan het helpen als wisselingen in leefomstandigheden, zoals bijvoorbeeld een scheiding, sneller worden verwerkt in een recht op een bepaalde voorziening.

De SER pleit verder voor een belangrijkere rol voor scholen. Leraren zijn vaak de eerste buitenstaanders die opmerken dat een gezin kampt met armoede, omdat bijvoorbeeld bijdrages voor schoolreisjes niet betaald kunnen worden. Nu is de rol van een school echter vaak incidenteel; de SER ziet dat liever veranderen in een minder vrijblijvende rol waarbij een school een vast deel in een keten van instanties is.

Ook moet gelet worden op de zogenoemde armoedeval: dat het niet loont om te gaan werken vanwege het verdwijnen van toeslagen. Werk voor ouders dat loont is volgens de SER nog altijd een van de beste manieren om armoede structureel weg te werken. Tenslotte zou er volgens de SER meer gebruik kunnen worden gemaakt van inzichten uit de psychologie. Als men probeert om mensen zelfredzaam te maken kan het bijvoorbeeld helpen om hen bij elke goede stap die gemaakt wordt te belonen.

Effecten

Opgroeien in armoede kan verschillende effecten hebben op kinderen. Op de korte termijn kan er sprake zijn van sociale uitsluiting en slechtere prestaties op school. Op de lange termijn is er kans dat kinderen op latere leeftijd zelf in armoede komen te leven.

    • Milo van Bokkum