Oost-Groningers kozen PVV uit pure onvrede

Oost-Groningen

Zijn het de aardbevingen? Zijn het de asielzoekers? De oude communistische bolwerken kozen nu PVV.

Een verkiezingsposter van de SP in het centrum van Oude Pekela. De SP eindigde na de PVV als grootste partij. Foto ANP / Remko de Waal

Nee, zelf heeft ze niet op de PVV gestemd, maar vrienden van haar wel. Tonny Kraaij (52), blond haar in een knotje, blauw-rode sjaal, duwt de winkelkar van de Aldi in Vlagtwedde voor zich uit. „Dat zijn mensen met goede banen, academici en mensen met een hbo-opleiding. Ze willen Wilders niet als premier, maar brachten een proteststem uit”, vertelt ze. Een stem tegen de gaswinning en aardbevingen elders in de provincie, zonder dat Groningen er iets voor terugkreeg. En tegen de hoge werkloosheid, „Terwijl ze zelf allemaal goede banen hebben. Het was dus een pure tegenstem.”

In de Oost-Groningse grensgemeenten Vlagtwedde, Bellingwedde en Pekela werd de PVV de grootste partij, op de voet gevolgd door de SP. In deze oude communistische bolwerken kreeg Wilders dus veel stemmen. Maar wat is de reden? Op straat weten mensen het niet. De meesten die NRC spreekt, stemden geen PVV. Zoals Derk de Roo, ooit mede-oprichter van Gemeentebelangen. Hij staat in de deur van zijn bungalow in Vlagtwedde. „Onvrede”, antwoordt hij direct als hem wordt gevraagd waarom de PVV hier de grootste partij is geworden. „Onvrede over de hoge werkloosheid”, verduidelijkt hij. Hij vertelt dat zijn drie zonen zzp’er zijn. Een van hen, een vijftiger, is twee keer ontslagen. „Kom dan nog maar eens aan de bak.” Zijn vrouw komt erbij staan: „Maar zij stemmen geen PVV hoor.”

‘Terwijl wij ons scheel betalen’

Op het parkeerterrein van het winkelcentrum in Ter Apel staat een inwoonster van Nieuw Weerdinge bij haar auto. Zij heeft wel PVV gestemd. „Uit protest.” Ze wil niet met haar naam in de krant („ik heb een eigen zaak”) en vertelt over de overlast die asielzoekers in Ter Apel hebben veroorzaakt. „Meisjes die in de supermarkt werken, werden lastiggevallen en moesten naar hun auto worden begeleid. Bij de Jumbo lopen nu extra beveiligers rond.” Ze wijst naar drie beveiligingsmensen die toevallig komen aanlopen. „Criminele asielzoekers zijn een minderheid, dat weet ik. Maar de foute moet je eruit pakken.” Dus ja, zij snapt wel waarom de PVV hier de grootste is geworden. Bovendien: „Asielzoekers krijgen van alles: een woning, gratis gezondheidszorg, terwijl wij ons scheel betalen.” Haar vriendin: „Als Pim Fortuyn nog had geleefd was het roer omgegaan.”

Asielzoekers krijgen van alles: een woning, gratis gezondheidszorg, terwijl wij ons scheel betalen.

Anonieme PVV-stemmer

Het Groningse Statenlid René Kriek (GroenLinks) vermoedt ook dat de aanwezigheid van het aanmeld- en vertrekcentrum in Ter Apel kan verklaren waarom de PVV de grootste partij is. Eind vorig jaar pleegde een aantal criminele migranten winkeldiefstallen en -inbraken in Ter Apel. Het waren migranten uit veilige landen als Marokko en Algerije. De gemeente zou hier volgens Kriek aanvankelijk niet adequaat op hebben gereageerd. Hij denkt dat sommige Oost-Groningers geen onderscheid kunnen maken tussen echte oorlogsvluchtelingen en migranten die „zigzaggend door Europa gaan” en geen kans maken op een verblijfsvergunning.

Maar ook onvrede over de hoge werkloosheid kan een rol spelen. „Mensen hier merken niet dat de crisis voorbij is en het beter gaat. Lageropgeleiden hebben weinig toekomstperspectief.”

Burgemeester Janneke Snijder (VVD) van Bellingwedde kan de winst van de PVV niet echt duiden. Die vond ze verrassend. „Ik denk dat mensen een anti-geluid wilden laten horen.” In Oost-Groningen leven er vooral aan de onderkant van de samenleving grote zorgen, met name over de hoge werkloosheid, stelt ze.

Kwalijke gevolgen

Het Groningse PVV-Statenlid Ton van Kesteren is ervan overtuigd dat de onvrede over het grote vertrekcentrum in Ter Apel, met 2.000 bewoners, een reden is dat zijn partij in de Oost-Groningse grensregio’s de grootste is geworden. „Mensen hebben de overlast van asielzoekers aan den lijve ondervonden. Ze hebben dus een weloverwogen keus gemaakt.” Hij heeft daarom moeite met een term als „proteststem”. Volgens hem worden steeds meer kiezers zich bewust van de kwalijke gevolgen van immigratie. „Je ziet nu een ongebreidelde toestroom van asielzoekers. Daarmee ruïneer je een land. Andere partijen bieden daarvoor geen oplossing, wij als PVV wel.”

Ina Bos (52) uit Ter Apel, die komt aanlopen bij het winkelcentrum, is het daarmee faliekant oneens. Ze heeft GroenLinks gestemd. „Elk mens moet je in zijn waarde laten. In elke bevolkingsgroep zitten rotte appels. Ik stel me open voor iedereen en wil niet het slechte in de mens zien.”

Lees ook: In Schiedam haalde Denk zijn meeste stemmen. Waarom?
    • Karin de Mik