Na de teleurstelling, nu de twijfel

Niet gekozen partijen Ze hoopten met minstens één zetel in de Tweede Kamer te komen, maar staan met lege handen. Nieuwe partijen twijfelen over hun toekomst.

Lijsttrekker van Artikel1 Sylvana Simons op verkiezingsavond op een partijbijeenkomst in Dauphiné in Amsterdam. Foto ANP / Bas Czerwinski

Naast het bureau van Norbert Klein, Tweede Kamerlid en voorman van de Vrijzinnige Partij, ligt een plant ondersteboven in de prullenbak. Op de vloer van het kantoortje in het gebouw van de Tweede Kamer staan verhuisdozen, en schilderijen die net van de muur zijn gehaald. ,,De teleurstelling dat we het niet gehaald hebben, is groot.” Klein wacht even en grinnikt. ,,Dat is natuurlijk een verwijzing naar m’n naam.”

Ze hadden nog wel zo gehoopt, of ja, gerekend, op minstens één Kamerzetel: VoorNederland, Artikel1, de Vrijzinnige Partij en Nieuwe Wegen. Dat mislukte. Klein, die zich in 2014 afsplitste, haalde 2.938 stemmen. De geflopte verkiezingsdeelname betekent het einde van zijn Kamerlidmaatschap. Hij werd in 2012 gekozen voor 50Plus, maar is na een conflict sinds 2014 zelfstandig Kamerlid. Deze week moet Klein zijn kantoor uit.

Een halve week na de verkiezingen heeft lijsttrekker Jan Roos van VoorNederland (VNL) de klap nog niet verwerkt. ,,Dat duurt nog wel even”, zegt hij. ,,Ik had zeker niet verwacht dat we nul zetels zouden halen. Maar door omstandigheden, zoals de rel met Turkije, is dat wel gebeurd.” Ian van der Kooye, campagneleider van Artikel1, is positiever. ,,Ik ben er al voor 90 procent overheen. Dertigduizend stemmen na amper elf weken campagne, daar mogen we tevreden over zijn.

‘We kunnen de partij houden, maar voor wie?’

Na de teleurstelling is er nu de twijfel over de toekomst. Bij VNL gaan ze het er nog over hebben, zegt Roos. ,,We kunnen de partij wel houden, maar voor wie? We willen dingen veranderen, dat lukt niet buiten de Tweede Kamer.” Door het wegvallen van de twee zetels van PVV-afsplitsers Joram van Klaveren en Louis Bontes verliest de partij veel inkomsten – en daarmee mogelijk ook haar toekomst. ,,Aan de andere kant: het zou zonde zijn om alles wat we hebben opgebouwd nu weg te laten vloeien”, zegt Roos.

Artikel1 gaat sowieso door, zegt Van der Kooye. ,,Dit was pas het begin. We gaan de organisatie uitbouwen, inkomsten binnenhalen. Sinds de verkiezingen hebben we al vijfhonderd nieuwe leden. Veel mensen willen helpen.” De partij besluit in de zomer of het mee wil doen aan de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar.

Ook Nieuwe Wegen, de partij van ex-PvdA’er Jacques Monasch die 14.362 stemmen kreeg, gaat door. Monasch heeft geen zin om nog iets te zeggen over de uitslag, hij verwijst naar een verklaring op Facebook: “Meer heb ik er niet over te zeggen.” Daarin staat dat de partij zich gaat ,,verdiepen in de randvoorwaarden voor de komende vier jaar”. Of de Vrijzinnige Partij blijft bestaan, weet Klein nog niet. ,,Het is aan mijn achterban en onze leden, zo’n driehonderd, om te beslissen wat we nu gaan doen.”

‘Mijn carrière is niet geknakt’

Onzekerheid is er ook voor de lijsttrekkers zelf. Roos en Simons zijn werkloos en maken geen aanspraak op wachtgeld, zoals oud-Kamerleden Klein en Monasch. ,,Dit is niet gelukt, maar mijn carrière is niet geknakt”, zegt Roos, die eerder als journalist werkte. ,,Ik kan schrijven en praten, dat heb ik altijd gedaan, dus ik zoek iets in die richting. Ik heb een groot netwerk, met veel contacten. Ik ga niet ineens een pizzeria openen.”

Als vertrekkend Kamerleden krijgen Klein en Monasch de komende drie jaar wachtgeld, zo’n twee ton bruto in totaal. Monasch wil weer gaan ondernemen, net als voor hij in 2010 Kamerlid werd. ,,Ik heb een aantal ideeen, die ga ik eens rustig uitwerken. Klein gaat de komende tijd ook ,,rustig nadenken” over zijn toekomst. ,,Die is ongetwijfeld positief”, zegt hij. ,,Dit is niet het einde van de wereld”.

    • Mark Lievisse Adriaanse