Spaarrente? Vergeet het maar

Banken

Triodos verlaagt de rente op spaargeld naar 0 procent. Moeten we gaan wennen aan een leven zonder rente? Vijf vragen over deze unieke stap.

Illustratie iStock

De eerste Nederlandse bank durft het aan. Dinsdag maakte Triodos bekend dat de bank vanaf 3 april geen rente meer betaalt aan consumenten die hun spaargeld naar de bank brengen. Het is het voorlopige dieptepunt in de race naar de bodem tussen banken als het om spaarrentes gaat.

Het lijkt de wereld op zijn kop. Banken hadden het geld van kleine spaarders decennialang hard nodig, bijvoorbeeld om andere klanten zoals ondernemers weer kredieten te verstrekken. Er zullen vast ook consumenten zijn die het moeilijk te verkroppen vinden dat banken nog geen tien jaar geleden met belastinggeld gered moest worden en daar nu voor ‘bedankt’ worden met 0 procent rente. En de rentes voor rood staan dalen ondertussen nauwelijks.

Vijf vragen over deze unieke stap.

  1. Waarom verlaagt Triodos de spaarrente?

    De Europese Centrale Bank (ECB) speelt hier een belangrijke rol, aldus Triodos – en ook andere banken wijzen daarnaar. Die drukt met een ultraruim, experimenteel geldbeleid al geruime tijd de rente. Zo moet de economie worden aangejaagd. Als de marktrente daalt, moeten banken echter ook de spaarrentes verlagen, stellen zij. Anders komt er geen geld meer in het laatje.

    De ‘gevestigde orde’, ABN Amro, ING, Rabobank en SNS, schurkte al een tijdje dicht tegen de nul procent aan – ruim onder de inflatie. Zo ver als Triodos durfde echter nog geen van hen te gaan. Onder andere omdat zij bezorgd zeggen te zijn dat spaarders dan hun geld thuis onder hun matras gaan bewaren. Maar als er een schaap over de dam is, volgen er meestal meer.

  2. Hoe ver gaat dit nog door?

    In andere landen moeten sommige klanten al geld betalen om te sparen. Dat betreft vooralsnog kleine, specifieke groepen: klanten met aanzienlijke vermogens. In Zwitserland kondigde UBS woensdag aan dat het voor spaarders met een miljoen euro of meer een (kleine) negatieve rente gaat rekenen.

    Een aantal grote Nederlandse banken heeft voor deze vermogende spaarders onlangs de productvoorwaarden ook aangepast. Negatieve rentes zijn er dus nog niet, maar ze zijn wel alvast contractueel mogelijk gemaakt. Alles hangt af van het geldbeleid van de ECB. De bodem lijkt inmiddels bereikt, maar de weg terug naar een ‘normale’ rente is lang en er kunnen na-ijleffecten zijn.

  3. Maakt Triodos zich geen zorgen over klanten die hun spaargeld weghalen?

    Een woordvoerder laat weten dat de bank daar tot nu toe nog weinig van merkt. Mogelijk komt dat door de duurzame reputatie van de bank. „Weglopen veronderstelt dat mensen vooral voor een bank kiezen vanwege de hoogte van de spaarrente. Maar het gaat onze klanten om wát wij met hun geld doen.”

    De meeste mensen zijn overigens sowieso hondstrouw aan hun bank – ze gaan naar verluidt nog vaker vreemd. Uit onderzoek van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) uit 2014 bleek dat 73 procent van de Nederlanders boven de achttien nog altijd bij dezelfde bank zit als waar ze hun eerste rekening openden.

  4. Wat doen al die renteverlagingen met het toch al geringe vertrouwen in banken?

    Moeilijk te zeggen, want daar is geen onderzoek naar gedaan. Maar er is natuurlijk ook een andere kant van de medaille: de rente op hypotheken daalde de afgelopen jaren ook spectaculair. Voor huizenbezitters is het extreme geldbeleid van de ECB een feestje, kun je gerust zeggen.

  5. Wat kan een consument doen als hij toch meer rendement wil op zijn spaargeld?

    Veel opties heeft hij helaas niet. Buiten de mainstreambanken om kan hij nog wel hogere rentes krijgen, maar het blijft sappelen. Rentes boven de 1 procent zijn schaars. Vergelijk dat eens met twintig jaar geleden, toen de rente gemiddeld 7 procent was. Aan sparen bij buitenlandse internetbanken hebben sommige Nederlanders pijnlijke herinneringen (denk aan Icesave).

    Beleggen is uiteraard niet zonder risico. De AFM maakt zich toenemende zorgen over de opkomst van bedrijfjes die inspelen op de behoefte van consumenten om toch meer rendement te maken, en bieden hun ogenschijnlijk veilige maar in werkelijkheid bijzonder riskante beleggingsproducten aan. Extra aflossen op je hypotheek is wel een veilige optie, maar dat kunnen alleen huizeneigenaren.

    Misschien moeten consumenten gewoon wennen aan een leven zonder rente. De nieuwe bank Bunq doet bijvoorbeeld niet aan spaarrente. Daar staat tegenover dat de bank ook veel minder kosten rekent voor diensten dan sommige andere banken.

    • Chris Hensen