Op zoek naar echte pubers

In de nieuwe film van de Vlaamse regisseur Fien Troch loopt het conflict tussen jongeren en hun ouders steeds meer uit de hand. Communicatie tussen generaties lijkt niet meer mogelijk.

Niemand in Fien Trochs film Home lijkt het goed aan te pakken. We zien uiteenlopende jongeren en even uiteenlopende oudertypes, van goedgelovig en meegaand tot obsessief en manipulatief. Maar niemand lijkt te weten hoe je met pubers praat. Hoe moet dat dan wel? „Je moet accepteren dat een deel van jong zijn bestaat uit tijd verspillen aan niets”, vertelt regisseur Fien Troch. „En uit rebelleren tegen volwassenen.”

We zien Trochs pubers zich vermaken op parkeerplaatsen, vrolijk skatend en blowend, maar ook hoe het conflict met de volwassenen in hun omgeving steeds meer uit de hand loopt.

Lees de recensie: Tienerhormonenen in een Vlaamse randgemeente.

De Vlaamse arthouseregisseur maakte eerder geprezen, maar vrij hermetische familiedrama’s zoals Kid (2013). Waarin ze via veel stiltes in onmodieuze Vlaamse huiskamers en statische shots van troosteloze gevels in beeld brengt hoe een 7-jarige zijn moeder mist.

Ook Home speelt in een inwisselbare Vlaamse randgemeente, maar het idee kwam uit een Amerikaanse documentaire over minderjarigen die om verschillende redenen een levenslange gevangenisstraf hadden gekregen, vertelt de regisseur. Ze zag de film tien jaar geleden, maar hij bleef door haar hoofd spoken. Uiteindelijk bleken bepaalde verhalen uit de documentaire te combineren met haar verlangen om een film te maken over jongeren vandaag de dag.

Pubers vragen of ze gelukkig zijn

De 38-jarige Troch wilde koste wat kost vermijden dat haar film de blik van een outsider op een jonge generatie zou worden, vertelt ze. „Het scenario ontwikkelde ik aan de hand van mijn eigen ervaring als puber, het verhaal op zich had ook twintig jaar geleden kunnen plaatsvinden.”

Troch rekende op haar acteurs om haar te vertellen wat het is om nu jong te zijn. „In plaats van een traditionele casting, stelden we jongeren 20 minuten lang persoonlijke vragen: of ze gelukkig waren, wat ze vonden van een YouTube-filmpje met zinloos geweld dat we toonden.” De regisseur was op zoek naar echte ‘pubers’, vertelt ze. Ze selecteerde uiteindelijk vooral jongeren die geen acteerervaring hadden. Het levert in haar film opmerkelijk realisme op; gesprekken met ‘ouders’ voelen vaak echt ongemakkelijk, er wordt continu gestaard naar smartphones. Een deel van de beelden in de film hebben de acteurs zelf met hun telefoons gefilmd.

Troch: „De acteurs kregen iedere ochtend een tekst, die moesten ze min of meer van buiten leren. Alles daaromheen, ‘het gelul’ in de film, was meestal van hen.” De paar seksueel expliciete scènes in de film noemde Troch geen probleem voor haar ongeschoolde acteurs: „We hebben er uitgebreid over gepraat. En het hielp dat ze in het echt meerderjarig waren.”

Vastklampen aan de jeugd

Losgeslagen jongeren lijken alomtegenwoordig in films momenteel, van Andrea Arnolds American Honey tot Bertrand Bonello’s Nocturama. Troch: „Soms hangt er schijnbaar iets in de lucht. Toen mijn vorige film Kid uitkwam, waren er plots allerlei films over jonge kinderen zoals Le Gamin au vélo van de Dardennes. Zou het kunnen dat het donkere tijden zijn en dat makers zich nu vastklampen aan de nieuwe generatie?”

Heeft Trochs generatie regisseurs het gevoel dat ze verder dan ooit afstaat van jongeren? „Door sociale media lijken jongeren inderdaad meer dan ooit in een ander tijdperk geboren. Hun informatiebronnen zijn eindeloos, terwijl wij amper wisten wat er in de wereld gebeurde als je ouders niet naar het journaal keken.” Op zich noemt de regisseur dat geen probleem:

„Ik vind niet dat we iets moeten doen om generatieconflicten te voorkomen. Dat is een natuurlijke strijd, die moet gestreden worden. Wat ik erger vind is dat sommige jongeren niet dezelfde kansen krijgen als anderen.”

Home is Trochs meest toegankelijke film tot nu toe, mede omdat het onderwerp dat vroeg. Troch: „Mijn vorige films draaiden om sfeer en ingehouden emotie. Ik heb die films graag gemaakt, maar ik was er klaar mee. Ik wilde meer energie, mensen van vlees en bloed en de vrijheid om die jongeren hun eigen ding te kunnen laten doen. Dat was niet mogelijk met die vorige filmstijl.”

Dat ging wel in de nieuwe stijl die ze gebruikte voor Home; de camera vanaf de schouder moet toeschouwers het gevoel geven dat ze naar een documentaire kijken. Troch: „We hebben ons bij het monteren aan de ‘regels van de documentaire’ gehouden. We wilden het idee oproepen dat alles maar één keer was gebeurd en dat wij daar met onze camera bij waren. Puur technisch wilde dat zeggen dat ook de conversaties in de film altijd in één keer zijn opgenomen en we dus niet zoals bij een gewone fictiefilm beelden van de sprekers door elkaar konden monteren.”

Fien Troch heeft zelf twee kinderen, maar geen pubers. Helemaal zeker van haar eerdere antwoord over hoe je goed kunt converseren met tieners is ze dus niet. „Mijn oudste zoontje is nu acht, wie weet verander ik nog van idee.”

    • Sabeth Snijders