De strijd om datavrije muziek op je smartphone

Gratis streamen

Niet betalen voor de data, maar toch streamen op je telefoon? T-Mobile maakte het mogelijk – en staat donderdag voor de rechter.

Foto Getty Images

Meer dan vijf miljoen Nederlanders gebruiken Spotify. Maar mag je nou wel of niet op je smartphone naar zulke muziekdiensten luisteren, zonder voor de data te betalen? Donderdagochtend begint in Rotterdam de rechtszaak die T-Mobile aanspande tegen een besluit van de Autoriteit Consument en Markt. De inzet is het ‘gratis’ gebruik van muziekdiensten op je mobiele telefoon, een abonnement dat T-Mobile sinds oktober vorig jaar aanbiedt. Als je naar Spotify, Deezer, Apple Music of onlineradiostations luistert, tellen de megabytes die je daarmee verbruikt niet bij de databundel.

Volgens de Europese richtlijnen mogen providers zulke diensten gratis aanbieden, zolang ze het dataverkeer niet anders behandelen. De Nederlandse wet is strenger en verbiedt elk onderscheid in tarieven – positief of negatief. Toezichthouder ACM legde T-Mobile in december een dwangsom van 50.000 euro per dag op als ze hun zogeheten Datavrije Muziek-abonnement niet afschaffen. „Gratis data bestaan niet; andere diensten worden daardoor duurder”, zegt ACM.

  1. Wat staat er bij deze zaak op het spel?

    De gezamenlijke omzet van de Nederlandse mobiele providers daalt al jaren, in 2016 opnieuw met bijna 4 procent tot 4,7 miljard. De omzet van T-Mobile Nederland daalt sneller (-7,2 procent) dan KPN en Vodafone/Ziggo. Consumenten wisselen makkelijk van netwerk en moeten weer teruggelokt worden met kortingsacties. Dat gaat ten koste van het resultaat. Providers willen klanten winnen en behouden met gespecialiseerde diensten. De gratis muziekdienst wordt aangeboden bij de luxere abonnementen (databundels vanaf 6 GB per maand), daardoor neemt de omzet per klant toe. Datavrije muziek is niet zomaar een cadeautje, maar een lokkertje om te upgraden.

    In de VS werkte die strategie: daar groeit T-Mobile weer sinds abonnees video en muziek kunnen streamen zonder dat het van hun databundel af gaat. Maar de Amerikaanse regels zijn de Europese niet.

  2. Waarom mag datavrije muziek in Nederland niet?

    De rechtszaak gaat om de vraag of de Nederlandse wetgeving kan bestaan naast de Europese richtlijn. Vorig jaar besloot de EU dat providers alle data neutraal moeten doorgeven, maar zero rating (gratis gebruik) is onder bepaalde voorwaarden toegestaan. De Tweede Kamer stond er echter op dat Nederlandse providers geen diensten mogen voortrekken. Dat beïnvloedt gebruikers in hun keuze om andere, betaalde aanbieders niet te gebruiken, en schaadt de eerlijke concurrentie onder de diensten. Minister Kamp (Economische Zaken, VVD) heeft geprobeerd de hele EU mee te krijgen in die strenge interpretatie, maar dat mislukte. Vervolgens besloot de Kamer af te wijken van de Europese regels, tot frustratie van de providers. Die vinden Nederland roomser dan de paus.

    Lees ook deze column van techredacteur Marc Hijink : Streng verboden korting te geven

    T-Mobile houdt zich vast aan de Europese regels: alle muziekdiensten mogen ‘meedoen’ aan datavrije muziek en ze hoeven daarvoor geen geld te betalen. Er zijn tot nu toe contracten afgesloten met 25 partijen, maar bekende namen als Apple Music en Google Play Music ontbreken. T-Mobile heeft internetadressen nodig om dataverkeer van muziekdiensten zo te ‘markeren’ dat het niet van je bundel afgaat. De data wordt verder neutraal behandeld, stelt T-Mobile: zodra je internetsnelheid afgeknepen wordt omdat je door je gewone bundel heen bent, daalt ook de bandbreedte van de muziekdiensten. Zelfs de lagere snelheid is voldoende om je telefoon als radio te blijven gebruiken.

  3. Wat gebeurt er als T-Mobile gelijk krijgt?

    ACM – dat de wet niet bedenkt maar toeziet op naleving – wil ‘duidelijkheid in de markt’.

    Als het T-Mobile lukt een wijziging van de Nederlandse wet af te dwingen, zullen ook andere providers snel volgen met datavrije muziek. Het zal het mobiel gebruik van streaming muziekdiensten verder stimuleren – iets waar de platenindustrie blij mee zal zijn.

    De volgende stap is onderweg kijken naar video zonder dat het meetelt in je databundel. Dat is bewerkelijker, omdat er voor YouTube of Netflix beduidend meer bandbreedte nodig is. Dat kan wel tot verstopping in het netwerk leiden. Providers zouden de beeldkwaliteit kunnen terugschroeven, maar dan behandelen ze de data niet meer neutraal. Netflix knijpt de videodoorgifte zelf ook al af als je via een mobiel netwerk kijkt.

  4. Wat gebeurt als ACM gelijk krijgt?

    Dan krijgt T-Mobile tien werkdagen de tijd om de dienst af te sluiten. Hoeveel klanten er nu Datavrije Muziek gebruiken is onduidelijk. Ze lijken niet gecompenseerd te worden als de dienst stopt.

    Als T-Mobile niet gehoorzaamt kan de dwangsom oplopen tot 500.000 euro. Het is de vraag of de provider dat risico wil nemen, hoewel T-Mobile op zijn site belooft „alle mogelijke juridische stappen te nemen”. Een gang naar het Europese Hof van Justitie in Luxemburg bijvoorbeeld, hoewel het ook kan zijn dat de Nederlandse rechter al advies inwint in Luxemburg. De uitspraak volgt naar verwachting over zes tot acht weken. Tot die tijd blijft T-Mobiles muziekaanbod in ieder geval nog in de lucht.

    • Marc Hijink