Op zondagen zit deze hooligan weer in een skybox van de Kuip

Twintig jaar na ‘Slag om Beverwijk’

Twintig jaar geleden kwam een Ajax-fan bij Beverwijk om bij een vechtpartij tussen hooligans van Ajax en Feyenoord. Eén van de daders is nog altijd welkom in de Kuip. Meer clubs gaan zo om met hooligans.

Bloemen op de herdenkingsplek voor Carlo Picornie in Beverwijk. De Ajaxsupporter kwam op 23 maart 1997 om het leven in een treffen tussen Ajax- en Feyenoordaanhang in een weiland langs de snelweg bij Beverwijk. Foto Olaf Kraak/ANP

In maatpak met stropdas stapt Leonardo Pansier de rode loper op die voor hem ligt uitgerold. Cameraploegen filmen hoe hij de bioscoop binnentreedt en de voltallige selectie van Feyenoord hem de hand schudt. Zelfs clubhelden als Willem van Hanegem en Ronald Koeman zijn hier begin 2014 gekomen voor de première van zijn film The other side of the heart is white.

De regisseur van de film over het Feyenoordlegioen is een van de meest beruchte hooligans uit de Nederlandse voetbalgeschiedenis. De nu 40-jarige Leonardo Pansier deed in 1997 mee aan de Slag bij Beverwijk. Feyenoord- en Ajaxhooligans gingen elkaar te lijf met messen en honkbalknuppels in een weiland langs de snelweg. Ajaxhooligan Carlo Picornie kwam er om het leven. De rechtbank wees Pansier aan als een van de daders; hij kreeg vier jaar cel. De vechtpartij, donderdag twintig jaar geleden, vormde de aanleiding voor strengere maatregelen tegen hooligans. Nog steeds zit ‘Beverwijk’ bij veel supporters in het geheugen gegrift. Tijdens de wedstrijd van afgelopen zondag hielden Ajax-supporters een groot spandoek omhoog: ‘Carlo still not forgotten’.

En bij Feyenoord? Daar is de hoofdrolspeler van destijds weer in genade aangenomen. Leonardo Pansier woont tegenwoordig wedstrijden van Feyenoord bij in een skybox tussen de prominenten. Zo zat hij vorig jaar vlakbij Ahmed Aboutaleb, als burgemeester van Rotterdam verantwoordelijk voor de aanpak van hooligans. Ook ging de Feyenoord-leiding met Pansier in zee voor het maken van een film.

Nauwe banden

Het is tekenend voor hoe voetbalclubs omgaan met hooligans, zegt bijzonder hoogleraar sportsociologie Ramón Spaaij van de Universiteit van Amsterdam. „Naar buiten toe spreken clubs zich keihard uit tegen relschoppers, maar binnenskamers onderhouden zij soms nauwe banden met voormalige en huidige hooligans. Daar zit iets dubbels in.” 

Pansier dankt zijn vip-stoel aan Hennie Huijgen, een belangrijke sponsor van Feyenoord met een eigen businessunit in het stadion. De twee leren elkaar kennen in 2010 op een moment dat Feyenoord financieel en sportief aan de grond zit. Er wordt een overlegplatform opgericht, de Varkenoordgroep, om namens de fans met de directie en investeerders van Feyenoord te praten. Twee vertegenwoordigers van de supporters zijn op dat moment bekende hooligans: Yoeri Kievits en Leonardo Pansier.

Na het uitzitten van zijn straf is Pansier een van de leiders van de harde kern van Feyenoord geworden. Hij raakte nog vaak betrokken bij rellen, wat hem meerdere keren een stadionverbod opleverde. Zijn veroordeling heeft hem in eigen kring status opgeleverd. Pansier speelt de hoofdrol in hooligan-boeken waarin wordt beschreven hoe hij lachend met een ketting om zich heen sloeg in het weiland bij Beverwijk en onder het bloed het slagveld zou hebben verlaten.

Spijt van deelname aan de vechtpartij heeft hij nooit betuigd. „Het is niet zo dat ik spijt heb van dat ik daar bewust dat weiland in ben gegaan”, zei hij in 2014 tegen de KRO’s De wandeling. „Ik vind het alleen rot voor die gasten dat ze hun vader moeten missen”, doelend op de nabestaanden van Picornie. Pansier wilde niet meewerken aan dit artikel.

De Varkenoordgroep loopt in 2011 uit op een conflict tussen supporters en clubleiding. De directie komt onder grote druk te staan op te stappen. Het overleg valt uiteen. Juist op dat moment dient Pansier een plan in een film over Feyenoord te maken. Sponsor Huijgen reageert enthousiast en wil de film deels betalen. Huijgen: „Leonardo is een bijzondere jongen. Ik kan op een bepaalde manier wel begrip en bewondering opbrengen voor de manier waarop hij zich, letterlijk en figuurlijk, door het leven heeft geslagen.” De clubleiding besluit, na enige aarzeling, met Pansier in zee te gaan. Ze konden volgens betrokkenen ook weinig anders: de directie stond onder grote druk van de fanatieke aanhang. Sinds het verschijnen van de film zit Pansier bij Huijgen in de skybox.

Lees ook het verhaal over de harde kern van Feyenoord: Wie durft te vechten, die deugt

Prominente plek in het stadion

Een deel van de Feyenoordsupporters kijkt er met verbijstering naar. Maar functionarissen uit supportersoverleggen durven zich er niet over uit te spreken. „Ik wil me daar niet mee bemoeien. Je krijgt er alleen gezeik mee”, klinkt het. Jorien van den Herik, voorzitter van Feyenoord gedurende de gebeurtenis in Beverwijk, spreekt zich wél uit. Hij noemt het „tegenstrijdig” dat de clubleiding aan de ene kant hard zegt op te treden tegen hooligans, en aan de andere kant Pansier op een prominente plek in het stadion laat zitten en met hem samenwerkt voor een film. Van den Herik: „Al heeft iemand zijn straf uitgezeten, dan wil dat nog niet zeggen dat hij welkom zou moeten zijn bij de club.”

Feyenoord is hier niet uniek in, zegt hoogleraar Ramón Spaaij, gespecialiseerd in hooliganisme. „Ook bij andere clubs in binnen- en buitenland zie je dat ex-hooligans en hooligans worden betrokken in overleggen, functies bekleden of op de eretribune plaatsnemen.” Er kan volgens Spaaij een verkeerd effect van uitgaan. „Als je een prominente zitplaats toekent aan een bekende ex-hooligan, houdt dat de mythevorming rondom zo’n persoon in stand. Andere supporters kunnen het idee krijgen dat het hooliganschap een geaccepteerd onderdeel is van het supporter-zijn. Alsof je een soort carrière binnen de club kunt doorlopen: van relschopper naar de eretribune. Dat beeld wil je als club niet uitdragen.”

Lees ook over de hooligans van Ajax: Hooligans? Het zijn klanten van de club

Feyenoord heeft nog een ander harde kern-lid in de gelederen. Gijs van Delft was betrokken bij de kampioensrellen in 1999. Tegenwoordig schuift hij als bestuurslid van de Feyenoord Supportersvereniging aan bij overleggen over de club.

Spaaij: „Het idee is dat dit soort oude leiderfiguren de jonge relschoppers beter tot de orde kunnen roepen dan wanneer iemand anders dat probeert. Zo heeft FC Groningen in het verleden goede resultaten geboekt door ex-hooligans in te zetten als buddy voor risicojongeren. Maar er zijn ook voorbeelden bekend waarbij het minder goed uitpakte. Bij Engelse clubs zag je dat zodra er rellen uitbraken, dergelijke figuren vaak aan de kant stonden van hun maten, de hooligans.”

Aan welke kant staat Gijs van Delft? Hij trekt nog steeds op met relschoppers van Feyenoord. Zo maakt hij video’s van supportersgevechten en zou hij in 2013 geld hebben ingezameld voor supporters die beboet waren voor het gooien van een rookbom in het Ajax-vak.

Dat Van Delft zich bewust is van zijn invloed, blijkt als Feyenoord vorig jaar in conflict komt met haar fanatieke aanhang omdat de voorschriften voor sfeeracties worden aangescherpt. Gijs van Delft is zo boos over die nieuwe voorschriften, dat hij op Facebook schrijft dat iedereen weer gewoon vuurwerk mag afsteken in het stadion – wat in werkelijkheid verboden is. „Wij als ouderen houden niemand meer tegen”, schrijft Van Delft. In de reacties eronder wordt zijn besluit toegejuicht. Laat Feyenoord maar op de blaren zitten, schrijft iemand, dan merken ze pas hoe groot de invloed van de supporters is.

Van Delft wil niet reageren. Ook Feyenoord wil niet ingaan op vragen. De club wil alleen kwijt dat als mensen „hun straf hebben uitgezeten” zij daarna weer welkom zijn bij een voetbalwedstrijd „als het stadionverbod erop zit”.