OM: ING mogelijk betrokken bij corruptie en witwassen

De bank zou telecomconcern VimpelCom in 2007 hebben geholpen met het betalen van smeergeld aan Gulnara Karimova, de dochter van de vorig jaar overleden Oezbeekse president.

Het ING-logo op een vlag. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Het Openbaar Ministerie denkt dat ING Bank mogelijk betrokken is bij het faciliteren van internationale corruptie en witwassen. De bank zou telecomconcern VimpelCom in 2007 hebben geholpen met het betalen van smeergeld aan Gulnara Karimova, de dochter van de vorig jaar overleden Oezbeekse president.

Volgens een woordvoerder van het OM heeft ING ongebruikelijke transacties niet of niet op tijd gemeld bij de autoriteiten. Financiële dienstverleners zijn daartoe wettelijk verplicht. Ook zou de bank geen of onvoldoende cliëntenonderzoek hebben gedaan.

Grootste schikking ooit

Het Openbaar Ministerie trof in 2016 de grootste Nederlandse schikking ooit met het in Amsterdam gevestigde telecomconcern VimpelCom. Dit Noors-Russische bedrijf betaalde 795 miljoen dollar (716 miljoen euro) aan Nederland en de VS, wegens het omkopen van Karimova. Daarmee kreeg het bedrijf toegang tot de Oezbeekse telecommarkt. Ook het in Rotterdam gevestigde Zweeds-Finse telecombedrijf TeliaSonera zou smeergeld betaald hebben aan Karimova. TeliaSonera kreeg een schikkingsvoorstel van bijna 1,4 miljard dollar (1,25 miljard euro).

De smeergeldbetalingen van de twee concerns (samen bijna 400 miljoen euro) hadden niet kunnen plaatsvinden zonder medewerking van Nederlandse financiële instellingen. Het OM meldde vorig jaar ook hun handelwijze te onderzoeken. Het gaat om notarissen, accountants, banken en trustkantoren. ING maakt nu in haar jaarverslag zelf bekend onderwerp van onderzoek in Nederland en de Verenigde Staten te zijn. ING schrijft aan het onderzoek alle medewerking te geven.

Lees ook: OM onderzoekt dienstverleners die smeergeld mogelijk maakten

Trustdesk

Twee betalingen van VimpelCom aan Karimova verliepen via de trustdesk van ING, blijkt uit justitiële documenten in bezit van NRC. In november 2007 betaalde een dochterbedrijf van VimpelCom op de Maagdeneilanden via ING 25 miljoen dollar aan een brievenbusfirma op Gibraltar, waarvan Karimova de uiteindelijke rechthebbende was. In 2010 was ook notariaat Houthoff betrokken bij een aandelentransactie tussen TeliaSonera en de brievenbusfirma, die Karimova 170 miljoen dollar rijker maakte. Ook valt in het document de naam van trustkantoor Orangefield (nu Vistra).

Of Houthoff en Orangefield eveneens verdacht worden wilde het OM dinsdagavond niet zeggen. Houthoff zegt niet bekend te zijn met „een onderzoek door het OM in onze richting.” Eerder weigerden beide instelling commentaar op vragen van NRC. Notarissen hebben een wettelijke onderzoeksplicht die voorschrijft dat ze moeten controleren op welke wijze de verkoper zijn aandelen verkregen heeft. In dit geval kocht TeliaSonera aandelen in een Oezbeekse dochteronderneming terug van de brievenbusfirma op Gibraltar. Die had ze eerder voor veel minder van TeliaSonera gekocht. Notarissen, maar ook banken en trustkantoren, moeten verdachte transacties melden bij toezichthouders.

Lees ook: ING stopt financiering van Dakota-oliepijpleiding

Accountant

Vragen zijn er ook over de rol van de accountant. VimpelCom verstopte het smeergeld in de boekhouding met valse facturen als betalingen voor goederen en diensten. Vanaf 2010, toen VimpelCom van Moskou naar Amsterdam verhuisde, tot en met 2012, het slotjaar van het gerechtelijk onderzoek, was EY de accountant van VimpelCom. Dit kantoor keurde de jaarrekeningen desondanks goed.

De brievenbusfirma van Karimova werd in 2016 door de rechtbank in Amsterdam bij verstek veroordeeld tot een boete van 1,6 miljoen euro, voor omkoping en valsheid in geschrifte. Ook werd voor 123 miljoen euro aan aandelen in bezit van de brievenbusfirma verbeurd verklaard. Het OM moet nog beslissen of het medewerkers van de twee telecomconcerns vervolgt. Onder hen is Henk van Dalen, de voormalig financieel directeur van VimpelCom die door de affaire moest terugtreden uit de raad van commissarissen van Rabobank.

    • Hanneke Chin-A-Fo
    • Joep Dohmen