Column

Geen tegenkandidaten voor Arib, maar verder veel PvdA-leed

De Haagse Stemming Vandaag komt de Kiesraad met de definitieve uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke ochtend op de hoogte van de formatie. Wie zich inschrijft voor de nieuwsbrief, ontvangt deze nog vroeger.

Goedemorgen! Vandaag ontvangt verkenner Edith Schippers, die de formatie tot haar laatste Haagse klus heeft gemaakt, opnieuw de leiders van VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Risico’s zijn voor alle partijen verschillend, maar ze dreigen de voornaamste zorg - het gebrek aan vaste banen - te vergeten. En formeren ze snel genoeg voor lastenverlichting volgend jaar? Of te snel voor Jeroen Dijsselbloem? Khadija Arib lijkt Kamervoorzitter te kunnen blijven en Rob Oudkerk dreigt zich te kandideren voor het partijvoorzitterschap.

EXIT SCHIPPERS: Met brieven op partijpapier gingen de leiders van de dertien partijen in de nieuwe Kamer gisteren omstebeurt bij Edith Schippers langs om hun wensen bekend te maken. Brede consensus was er over het belang van een meerderheidskabinet, maar natuurlijk niet over met wie. De conclusie na dag één was in ieder geval dat ‘het motorblok’ van VVD, CDA en D66 het maar met GroenLinks moet proberen. Vandaag ontvangt Schippers de leiders van die partijen opnieuw, nu voor individuele gesprekken van anderhalf uur. Mochten die partijen echt kansen zien, dan kan er onder leiding van informateur Schippers volgende week onderhandeld worden. Dat is dan waarschijnlijk Schippers’ laatste klus in Den Haag. De minister van Volksgezondheid opende de gesprekken gisteren met de mededeling dat zij in ieder geval niet terugkeert in een volgend kabinet.

Vierde man: De groen-rechtse combinatie waarover nu wordt gesproken, is eigenlijk alleen de ideale coalitie van Alexander Pechtold. VVD en CDA voelen zich comfortabeler met de ChristenUnie, een bewezen partner met voorspelbaar gedrag en een lager afbreukrisico. Maar wat staat er voor die twee partijen zelf op het spel? Voor GroenLinks lonkt de macht, maar de rechtse agenda van Rutte aan een meerderheid helpen, kan ook het volgende verlies van de partij inluiden. ChristenUnie heeft een wat stabielere achterban, maar ook daar is eerder de prijs betaald voor regeringsdeelname. Gert-Jan Segers wil in ieder geval in de Kamer blijven.

Motorblok: Als ze in beide Kamers genoeg zetels hadden, waren VVD, CDA en D66 er zo uit, schrijft politiek verslaggever Thijs Niemantsverdriet. Kleine onderlinge sociaal-economische verschillen kunnen door de beschikbare miljarden in de goed draaiende economie worden gladgestreken. De vrije markt, Europa en zelfs het milieu hoeven geen obstakel te zijn. Ingewikkelder ligt het bij de thema’s immigratie en integratie en immateriële zaken als hulp bij zelfdoding bij ‘voltooid’ leven. Het risico bestaat dat partijen zich in onderhandelingen op die thema’s voor hoogopgeleiden richten en daarbij de grootste onzekerheid onder de bevolking vergeten: het gebrek aan vaste banen, schrijft politiek columnist Tom-Jan Meeus. Een slim kabinet maakt hier een grote ambitie van: streven naar de terugkeer van de vaste baan en een stabiel bestaan.

De centen: Het FD signaleert een ander probleem. Als partijen serieus lastenverlichting willen bieden, moeten ze haast maken met de formatie. Als het nieuwe kabinet er niet in de zomer staat, profiteren burgers pas in 2019. Vrijdag maakt het Centraal Planbureau bekend hoeveel smeerolie er precies is voor een nieuw regeerakkoord.

VOORZITTERSCHAP I: Twee PvdA-banen staan direct op het spel. Ten eerste die van Kamervoorzitter Khadija Arib. Het ziet er gunstig voor haar uit. Diverse media melden dat VVD, CDA en D66 niet van plan zijn met een tegenkandidaat te komen. Een onderlinge afspraak tussen die drie had Arib het voorzitterschap kunnen ontnemen. Ook SP en GroenLinks zouden geen interesse hebben. Solliciteren doen Kamerleden overigens op persoonlijke titel, niet namens hun partij, dus het is niet uitgesloten dat toch een verkiezing moet worden gehouden.

Voorzitterschap II: Jeroen Dijsselbloem wil graag het jaar volmaken als voorzitter van de Eurogroep, maar is daarvoor afhankelijk van de duur van de formatie. Demissionair kan hij aanblijven, maar de opvolgers lopen zich warm, bleek opnieuw toen de betrokken ministers gisteren bijeenkwam. Met name in Spanje, waar eeuwige concurrent Luis de Guindos vandaan komt, is een interview dat Dijsselbloem gaf aan Frankfurter Allgemeine Zeitung slecht gevallen, meldt Trouw. Dijsselbloem stelde daarin grenzen aan de onderlinge solidariteit voor landen die hun geld aan “Schnaps und Frauen” uitgeven.

Ook pijnlijk: Lodewijk Asscher komt niet in de voorste bankjes te zitten in de Kamer, schrijft het AD. Als zevende partij kan de PvdA daar geen aanspraak op maken: SP en GroenLinks gaan voor aan de linkerkant. Naast Forum voor Democratie is ook Denk ontevreden over de nieuwe indeling van de plenaire zaal. Alledrie die partijen treden in principe niet toe tot de zogeheten ‘commissie stiekem’. Daar mogen deze periode alleen de fractievoorzitters van de vijf grootste partijen in. Al kunnen maximaal twee extra fractieleiders worden toegevoegd.

WAT WIJ LEZEN: Een mooi NRC-profiel over Gidi Markuszower, de nummer 4 van de PVV, waarin onder andere diens vader vertelt over zijn zoon die in 2010 nog door Hirsch Ballin uit de Kamer werd gehouden.

WAT WIJ VOLGEN: Vanmiddag om 16.00 uur maakt de Kiesraad de officiële uitslag bekend. Morgen wordt afscheid genomen van de oude Kamer, donderdag wordt de nieuwe geïnstalleerd. Als het goed is heeft Schippers dan verslag van haar verkenning uitgebracht en wordt daarover gedebatteerd.

QUOTE VAN DE DAG

“Me als voorzitter van de PvdA kandideren? Lijkt niet eens een heel raar idee”

Rob ‘tippelzone’ Oudkerk schrijft in een opiniestuk in de Volkskrant dat hij zich mogelijk meldt om Hans Spekman op te volgen. In dezelfde krant worden hij, Bram Peper, Felix Rottenberg en andere clichéprominenten juist opgeroepen zich alsjeblieft zo min mogelijk met de PvdA te bemoeien.