Dit zijn de adviezen van de fractievoorzitters aan Schippers

De fractievoorzitters van de dertien gekozen partijen in de Tweede Kamer spreken maandag met verkenner Edith Schippers over de aanstaande kabinetsformatie. Wat adviseerden de belangrijkste partijen aan Schippers? Een overzicht.

Vorige week donderdag werd Edith Schippers (VVD) benoemd tot verkenner voor een nieuw kabinet. Jerry Lampen/ANP

Mark Rutte (VVD)

Jerry Lampen/ANP

Mark Rutte zei na zijn gesprek met Edith Schippers dat de VVD het “gezien de verkiezingsuitslag” logisch vindt dat naast zijn partij in elk geval het CDA en D66 in een kabinet komen. Rutte wil hoe dan ook een “stabiel meerderheidskabinet komt met draagvlak in beide Kamers”.

Of Rutte liever met GroenLinks of de ChristenUnie gaat regeren - een vierde partij is immers nodig voor een meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer - wilde hij niet zeggen. Hij zei dat deze opties “vanuit VVD-perspectief allemaal voor- en nadelen” hebben.

Geert Wilders (PVV)

Jerry Lampen/ANP

Geert Wilders ziet het liefst dat er een kabinet geformeerd wordt van VVD, PVV, CDA, 50Plus, SGP en Forum voor Democratie. Deze combinatie is in de Tweede Kamer goed voor 77 zetels. De PVV-leider benadrukte dat er weliswaar “verschillen” zijn in de partijprogramma’s, maar toch zouden er “voldoende aanknopingspunten” zijn om een gesprek aan te gaan.

De PVV wil dus regeren, was de boodschap van Wilders, die eerder nog zei geen deel uit te willen maken van een kabinet met Rutte. Hij hoopt dat andere partijen bereid zijn met de PVV te praten. Hij zou het “onverkoopbaar” en “ondemocratisch” vinden als de PVV geen plek zou krijgen aan de onderhandelingstafel, omdat zo’n 1,3 miljoen mensen op zijn partij hebben gestemd.

Sybrand Buma (CDA)

Jerry Lampen/ANP

CDA-leider Sybrand Buma wil net als Rutte een kabinet formeren dat een meerderheid heeft in beide Kamers. Hij vindt dat het nu aan de verkenner is te kijken welke partijen op basis van hun programma’s en inzet het beste een kabinet kunnen vormen. Buma zei eraan te hechten dat de vier deelnemende partijen “hetzelfde gevoel hebben bij een coalitie”. Hij vindt dat VVD als grootste partij de informateur moet leveren.

Buma noemde het formeren van een kabinet zonder de VVD, wat de voorkeur heeft van GroenLinks-leider Jesse Klaver, “buitengewoon onlogisch”.

Alexander Pechtold (D66)

Jerry Lampen/ANP

D66-leider Alexander Pechtold was duidelijk over de eerste voorkeur van zijn partij: een kabinet VVD, CDA, D66 en GroenLinks. In zo’n kabinet zitten “de grootste partij en de grootste winnaars van de verkiezingen”, aldus Pechtold.

D66 gaat graag regeren en verkiest dus een coalitie met GroenLinks boven samenwerken met de ChristenUnie. Pechtold wilde nog niet speculeren over een coalitie met de ChristenUnie. ,Ik wil heel graag met GroenLinks”, zei Pechtold. Hij zei ,,overtuigd te zijn dat deze optie haalbaar is”.

Jesse Klaver (GroenLinks)

Jerry Lampen/ANP

GroenLinks ziet het liefst dat er een “christelijk-progressief” kabinet wordt geformeerd, zei partijleider Jesse Klaver. Klaver doelt daarmee op een coalitie van het CDA, D66, GroenLinks, SP, PvdA en ChristenUnie, die goed is voor 80 zetels in de Tweede Kamer. Een christelijk-progessief kabinet kan volgens Klaver zaken als inkomensongelijkheid en klimaatverandering het beste aanpakken.

GroenLinks wil “natuurlijk” graag regeren, benadrukte Klaver. Hoewel een kabinet met de VVD niet zijn eerste voorkeur heeft, is hij wel bereid hierover te praten. Klaver zei dat de inhoudelijke verschillen tussen VVD en GroenLinks groot zijn, maar “iedereen kan veranderen”. “We gaan kijken wat er mogelijk is”, zei Klaver.

Emile Roemer van (SP)

Jerry Lampen/ANP

De SP heeft een “eerste voorkeur” voor een centrumlinks kabinet van SP, GroenLinks, PvdA, CDA, D66 en ChristenUnie. Maar Emile Roemer zei te begrijpen dat dit kabinet niet als eerste wordt onderzocht. “Ik kan tellen en rekenen en weet ook wel dat het niet de eerste optie is bij een heleboel partijen. Dat er eerst een andere optie wordt onderzocht, lijkt me logisch.”

Lodewijk Asscher (PvdA)

Jerry Lampen/ANP

PvdA-leider Lodewijk Asscher vindt een kabinet van VVD, CDA, D66 en GroenLinks het meest logisch gezien de verkiezingsuitslag. Door de enorme nederlaag voor zijn eigen partij ziet Asscher in eerste instantie geen rol voor de PvdA bij de formatie. “Ons past bescheidenheid”, zei hij. Een centrumlinks kabinet zonder de VVD, wat de eerste voorkeur is van GroenLinks, noemde Asscher “een complexe variant”. Asscher sluit niet helemaal uit dat de PvdA in een later stadium van de formatie alsnog aanschuift als er een beroep op de partij wordt gedaan.

Gert-Jan Segers (ChristenUnie)

Jerry Lampen/ANP

De ChristenUnie vindt dat eerst de winnaars van de verkiezingen met elkaar om tafel moeten. Omdat veel partijen de PVV van Wilders hebben uitgesloten, lijkt een kabinet van VVD, CDA, D66 en GroenLinks volgens partijleider Gert-Jan Segers het meest logisch. “Deze partijen hebben een grote verantwoordelijkheid om met elkaar te gaan praten”, zei hij.

Naast GroenLinks kan ook de ChristenUnie de VVD, het CDA en D66 aan een meerderheid helpen in de Tweede en Eerste Kamer. Segers sluit niet uit dat zijn partij wil onderhandelen over een coalitie, maar vindt dit in eerste instantie “niet voor de hand liggen”. “Wij zijn geen grote winnaar, het is nu aan anderen om het voortouw te nemen”, aldus Segers.