Recensie

Indische nostalgie overheerst in ‘Javaanse L’Histoire du Soldat’

Theater

In 1918 componeerde Stravinsky een muziekstuk over een arme vioolspelende soldaat. Nu is er een Javaanse theaterversie, die is vervuld van nostalgie.

Het is allemaal zo passé, dat je verbaasd moet vaststellen dat geen enkele recente, actuele ontwikkeling een plek kon krijgen. Foto Joris Jan Bos

Een vioolspelende soldaat zien we niet in Een Javaanse L’Histoire du Soldat, vrij naar het muziekstuk van Igor Stravinsky uit 1918, het tijdloze verhaal over een soldaat die zijn viool verkoopt aan de duivel in ruil voor geld en macht. Indonesische dansers, verteller Wieteke van Dort en muzikanten van het New European Ensemble verzorgen deze nieuwe versie. De Indonesische schrijver Goenawan Mohamad is verantwoordelijk voor de nieuwe tekst.

In Indonesië trok de voorstelling jarenlang volle zalen. Dat is mede te danken aan de vernuftige, fantasierijke choreografie van regisseur Gerard Mosterd. De drie Indonesische dansers vertolken in geconcentreerdprecieze, wervelende beeldtaal het Faustiaanse verhaal. Soms zien we niets dan drie paar voeten die schitterend synchroon bewegen. Het New European Ensemble speelt prachtig expressief en harmonieert expressionistische West-Europese muziek met Javaanse dansritmes. Tot zover is de voorstelling perfect, afgezien van het zeer grote duister waarin de bühne bijna de gehele tijd is gehuld.

De rol van verteller is cruciaal in L’Histoire. Daarom is het teleurstellend dat Mosterd kiest voor Wieteke van Dort die haar eigen type neerzet, tante Lien uit De Late Late Lien Show. Meteen is de sfeer vervuld van nostalgie en tempo doeloe, van pedis en ketoembar. Het is allemaal zo passé, dat je verbaasd moet vaststellen geen enkele recente, actuele ontwikkeling een plek kon krijgen. Het verhaal van een soldaat? Stuurde Nederland tijdens de politionele acties geen duizenden soldaten naar ginds? Schuilt daarin geen indringende inspiratie? Bovendien past de toon van weemoed beslist niet bij de fantasierijke muziek van Stravinsky. Een pijnlijke misrekening.

    • Kester Freriks