Grunberg en Spit op gevarieerde Libris-shortlist

Arnon Grunberg is de enige genomineerde die de prijs al eens won, voor zijn boek ‘Tirza’. De prijs wordt uitgereikt op 8 mei.

De gevarieerde shortlist van de Librisprijs kan gezien worden als afspiegeling van de Nederlandse literatuur.

De zes genomineerden voor de Libris Literatuur Prijs 2017 zijn Schuld van Walter van den Berg, De tolk van Java van Alfred Birney, Moedervlekken van Arnon Grunberg, Wil van Jeroen Olyslaegers, Zachte riten van Marja Pruis en Het smelt van debutant Lize Spit. Dat maakte de jury maandag tijdens een bijeenkomst in Amsterdam bekend.

De Libris-jury verraste met een gevarieerde shortlist. Grote favorieten zijn erkend én gepasseerd, maatschappelijke betrokkenheid wordt gewaardeerd en de shortlist is een afspiegeling van het literaire landschap. Voor vijf van de genomineerden is het hun eerste Libris-nominatie – waarbij de 28-jarige Spit bovendien een van de vijf jongste shortlistkandidaten ooit is. Arnon Grunberg is de enige die de Librisprijs al eens won: in 2007 voor Tirza. Elk van de zes genomineerden ontvangt 2.500 euro, de winnaar krijgt 50.000 euro als de prijs op 8 mei wordt uitgereikt.

De jury sprak in haar rapport uitgebreid over de maatschappelijke “taak” van literatuur – “als drager van de verbeeldingskracht van een samenleving”. Zo zag de jury in de boeken van 2016 veel literatuur die “impliciet de ontwikkelingen in de samenleving weerspiegelt”. Dat de jury literaire betrokkenheid bij de samenleving hoog waardeerde, schemert ook door in deze shortlistkeuze: eigenlijk alle zes romans gaan expliciet over de heersende moraal, of dat nu in voormalig Nederlands-Indië, in de Tweede Wereldoorlog, op het Vlaamse platteland of binnenshuis is.

Twitter avatar thomasdeveen Thomas de Veen De ontwikkelingen in de samenleving werden vaak weerspiegeld in romans, vond de jury. #librisprijs
Twitter avatar thomasdeveen Thomas de Veen Veel schrijvers zijn ‘uiterst ontevreden en somber’ over maatschappelijke ontwikkelingen, vermoedt de jury. #librisprijs

Afspiegeling van de verhoudingen

De maatschappelijke roep om diversiteit en vertegenwoordiging krijgt van de jury een impliciet antwoord: de shortlist is een treffende afspiegeling van de huidige verhoudingen in de literatuur. Van de 207 ingestuurde boeken, zo signaleerde de jury, was twee derde (135) geschreven door een man en een derde (72) door een vrouw: twee van de zes genomineerden zijn vrouw (Pruis en Spit). Vlaanderen is, met Olyslaegers en Spit, cijfermatig zelfs licht oververtegenwoordigd: nog geen twintig procent van de ingezonden boeken is geschreven door een Vlaming. Opvallend is het buitengewone succes van uitgeverij Das Mag, met de dubbele nominatie voor auteurs Van den Berg en Spit: dit zijn tot dusver de enige twee Nederlandse romans die het jonge Das Mag uitgaf.

Met “pijn in het hart” dikte de jury haar longlist in en passeerde daarmee de nieuwe romans van gevestigde namen als A.F.Th. van der Heijden (Kwaadschiks) en Stefan Hertmans (De bekeerlinge), romans die veel lof kregen in recensies (En ik herinner me Titus Broederland van Auke Hulst) of die al eerder in de prijzen vielen: Ivanov van Hanna Bervoets won de BNG Literatuurprijs, en Anton Valens won de F. Bordewijkprijs voor Het compostcirculatieplan.

Behalve Schuld van Van den Berg staan alle Libris-genomineerden ook op de longlist van de Fintro Literatuurprijs, de Vlaamse romanprijs die ook in mei wordt toegekend. De ECI Literatuurprijs had afgelopen editie al de romans van Grunberg en Pruis op de shortlist; toen won de verhalenbundel Rivieren van Martin Michael Driessen. Naar de Libris Literatuur Prijs mogen alleen romans meedingen.