Ondergoed mag weer lekker zitten

Ondergoed Beha’s met gevulde cups of beugels zijn passé. Weg met die oncomfortabele strings ook. Het nieuwe feminisme is naturel.

Foto Daantje Bons

De vooruitgang van een samenleving, zei Karl Marx, kun je afmeten aan de sociale positie van de vrouw. Je zou ook kunnen zeggen: de vooruitgang van een samenleving lees je af aan de lingerie die vrouwen dragen.

Of aan de omzet van een merk als Victoria’s Secret. Het Amerikaanse lingeriemerk dat groot is geworden met padded bra’s (beha’s met gevulde cups) en veelbekeken, op tv uitgezonden shows waarin zogenoemde Angels hun ‘perfect body’ showen, liep vorig jaar met 30 procent terug. The Wall Street Journal en The Guardian analyseerden waarom: vrouwen willen bralettes, beha’s gemaakt van zachte, soepele stof zonder beugels en kussens.

Of geen beha. Celebrity’s als Jennifer Lawrence en Bella Hadid worden zonder beha gesignaleerd op straat of Instagram, actrice Emma Watson staat deze maand zonder beha in Vanity Fair. Watson is een populaire feminist en ze is vrouwenambassadeur van de Verenigde Naties. Er zijn twitteraars die haar feminisme nu in twijfel trekken, omdat ze zich als lustobject zou presenteren. Maar behaloos gaan is juist een feministisch statement. Vrouwen zijn klaar met de beha’s met voorgevormde cups die hun borsten drie maten voller doen lijken en hun tepels verbergen; op het zichtbaar zijn van vrouwentepels rust een taboe, terwijl zichtbare mannentepels geen probleem zijn.

Vrouwen hebben een keerpunt bereikt waarop ze besloten: als ik ondergoed koop, dan moet het míj plezier doen.

Het doet denken aan de late jaren zestig, toen feministen zich tegen het vrouwelijk schoonheidsideaal keerden door beha’s in vuilnisbakken te gooien. „Dat waren niet zomaar feministische acties”, zegt Jos Berry van Concept Paris, een trendbureau in Parijs dat sinds begin jaren negentig is gespecialiseerd in lingerie. Berry doet al sinds de jaren zestig onderzoek naar lingerietrends en geldt in de branche als een autoriteit als het gaat om het analyseren en voorspellen hiervan. „Dat was een ontwikkeling die de hele lingeriemarkt omvergooide. Er was een algehele antipathie tegen alles wat korsetterie was.” Tegen alles wat stijf en onnatuurlijk aanvoelde dus, zoals de onderkleding voor de jaren zestig nog veelal was. Onderkleding diende voornamelijk om het silhouet van de vrouw te vormen naar de schoonheidsmaatstaven.

Alleen hadden de meeste vrouwen wel een beha nodig ter ondersteuning. Zij stapten over op de softbeha, gemaakt van zachter, elastischer materiaal. „Die beha’s werden verkocht door onder andere Hema”, zegt Berry, „die plotseling een marktaandeel van 35 procent in lingerie verwierf.” Daar zaten al die lingeriespeciaalzaken dan met hun dozen. Lingeriebedrijven vroegen Berry om te onderzoeken wat er aan de hand was. Dit is wat zij ontdekte: „Lingerie heeft niks met mode te maken. Het heeft te maken met hoe vrouwen in het leven staan.”

Op dit moment is dat vooral strijdlustig. Zoals vrouwen de straat opgaan tegen Trumpiaans seksisme, zo willen ze ook de vrijheid om zelf te bepalen wat sexy is en waar ze hun borsten in verpakken. En hun billen: The New York Times schreef twee jaar geleden al dat vrouwen geen strings meer wilden maar comfortabele ‘granny pants’. Berry: „Dit is het seizoen van de vrijheid. Vrouwen willen vrij zijn van codes. Ze willen zich niet meer laten manipuleren door commercie en de media. Vrouwen hebben een keerpunt bereikt waarop ze besloten: als ik ondergoed koop, dan moet het míj plezier doen.’

Dus geen oncomfortabele strings meer waar je bovendien loeistrakke billen voor moet hebben. En geen tepelverhullende, borstvergrotende beha’s meer die eerder ontsproten lijken aan mannenfantasieën dan ontworpen op het vrouwenlichaam.

Account opgeschoond

Het Amerikaanse merk Aerie heeft dat goed begrepen. Terwijl behalve Victoria’s Secret ook Agent Provocateur kampt met teruglopende cijfers, stijgt de omzet van het opkomende Aerie elk kwartaal juist met zo’n 30 procent. Zeker sinds het in 2014 besloot te stoppen met Photoshop en voor de campagnes alleen nog maar ‘normale’ vrouwen als model gebruikt, dat wil zeggen in alle vormen en kleuren. Volgens trendwatcher Pauline Bonafous van het Parijse Carlin Creative Trend Bureau spreekt het merk hiermee een van de belangrijkste vrouwelijke archetypen van dit moment aan: de naturelle vrouw. „Een vrouw in pure en onopgesmukte staat, die haar lichaam op een natuurlijke manier wil tonen, en die zichzelf accepteert zoals ze is.” Ook wel: ‘de nieuwe feminist’. Feminist omdat ze volgens Bonafous weigert zich nog te conformeren aan het schoonheidsideaal dat media en maatschappij haar opleggen. Nieuw omdat dat niet betekent dat ze haar vrouwelijkheid verbergtt. Juist niet, zegt Bonafous. Ze zet alleen in op een herdefinitie ervan. „Het nieuwe feminisme draait om girlpower en sensualiteit.”

De Amsterdamse Lotje, 23 en student International Security in Parijs (haar achternaam is bekend bij de redactie), past perfect in die doelgroep. Zij draagt sinds een jaar of twee bralettes. „Ik vind ze leuk”, zegt ze. „En dat vind ik belangrijker dan dat ze sexy zijn.” Vroeger droeg ze wel padded bras. „Ik heb kleine borsten en daar was ik onzeker over. Nu niet meer. Als een man ze niet mooi vindt, dan niet.”

Strings draagt ze heel soms onder een legging, maar ook dan liever niet. „Ik vind slips mooier, en gewoon lekkerder zitten.” Ze herkent zich wel in het beeld van de nieuwe feminist. „Ik noem mezelf feminist, net als mijn vriendinnen. We lezen erover en praten er veel over. We bepalen zelf hoe we ons kleden en hoe we willen overkomen. We hebben bewust onze Instagram-accounts opgeschoond van al die #fitgirl-foto’s, daar word je alleen maar onzeker van.” Net als van de jaarlijkse Victoria’s Secret-show, die inmiddels is uitgegroeid tot een groots spektakel met muziek en talloze beroemdheden, en topmodellen die met zorgvuldig afgetrainde lichamen de lingerie showen. „Wie wordt daar niet onzeker van?”

Er lijkt wel een nieuw tijdperk aangebroken.

Mixen en matchen

Wellicht ziet die show er binnenkort heel anders uit. Victoria’s Secret heeft eind vorig jaar het roer omgegooid en zet nu ook in op bralettes. ‘No Padding, All You’ is de slogan – wat heel anders klinkt dan de vorige: ‘The Perfect Body’. Het is de vraag of ze het ermee redden. „Vergeet niet,” zegt Jos Berry: „zo’n padded bra kost iets van 45 euro, en voor zo’n triangelbehaatje kunnen ze niet meer dan 19 euro voor vragen. Dus de omzetdaling is gigantisch.”

Intussen is er een opmars van kleinere merken die, schrijft Forbes, door vrouwen worden gerund en inspelen op het nieuwe zelfbewustzijn van vrouwen. Love Stories bijvoorbeeld had vorig jaar 45 procent meer omzet. Het jonge Nederlandse merk heeft in korte tijd de markt veroverd met slips en bralettes in vrolijke kleuren en prints die je kunt mixen en matchen. Dat laatste schijnt ook een teken van bevrijding te zijn. Toen Beyoncé begin februari een foto van haar hoogzwangere zelf postte, droeg ze een beha en slip van verschillende kleuren en verschillende merken. The Guardian schreef prompt dat dat het einde betekende van lingerie die is bedoeld om mannen te pleasen. De mannelijke notie van mooi ondergoed, aldus de Britse krant, begint en eindigt immers met monochrome setjes. „Dit is lingerie vanuit vrouwelijk perspectief.” En, schreef de krant, waar Queen Bey gaat, volgen nieuwe feministen. Het is de vraag hoe naturel die zijn, maar er lijkt wel een nieuw tijdperk aangebroken.