De koning is dood, lang leve de rock-’n-roll

Chuck Berry 1926-2017

De beste rock-’n-roller ooit. De man die zorgde dat die muziek de wereld veroverde en voor altijd veranderde. Volgens John Lennon had rock-’n-roll eigenlijk ‘Chuck Berry’ moeten heten.

Chuck Berry in 2007 in Spanje. Foto Felix Ordonez/Reuters

Chuck Berry was de personificatie van rock-’n-roll. Als songschrijver, tekstdichter, zanger, gitarist en performer was hij het boegbeeld van het genre dat ontstond als een ruige en seksueel geladen variatie op country en blues. Met songs als ‘Roll Over Beethoven’, ‘Johnny B. Goode’ en ‘Rock and Roll Music’ schiep Berry in de jaren vijftig het standaardrepertoire dat rock-’n-roll tot een wereldwijd en onuitroeibaar fenomeen maakte. Zowel The Beatles als de Rolling Stones coverden zijn nummers en lieten zich door hem inspireren. „Als je rock-’n-roll een andere naam gaf, zou het Chuck Berry moeten heten”, zei John Lennon over zijn grote voorbeeld.

Johny B. Goode in 1958:

De zaterdag op 90-jarige leeftijd in St. Charles, Missouri overleden Charles Edward Anderson Berry raakte op jonge leeftijd geïnteresseerd in doowop en blues. Zijn gitaarstijl ontwikkelde hij naar het voorbeeld van bluesman T-Bone Walker. In de jeugdgevangenis, waar hij een straf uitzat wegens een onhandige gewapende overval met een nepwapen, zat Berry in een zanggroep. Na zijn vrijlating hield hij in zijn geboorteplaats St. Louis het hoofd boven water als fabrieksarbeider en zanger en gitarist bij het trio van pianist Johnnie Johnson, die later zou claimen dat hij zou hebben geholpen bij het componeren van veel van Berry’s hits.

In Chicago ontmoette Chuck Berry bluesicoon Muddy Waters, die hem in contact bracht met platenbaas Leonard Chess. Op Chess Records verscheen zijn eerste hit ‘Maybelline’, eigenlijk een countrysong die paste bij het feit dat Chuck Berry om zijn liefde voor country ook wel „the black hillbilly” werd genoemd. In 1956 leverde hij met ‘Roll Over Beethoven’ („and tell Tchaikovsky the news”) een manifest voor de snel groeiende tienermarkt voor rock-’n-roll. Met hits als ‘School Days (Ring Ring Goes The Bell)’, ‘Sweet Little Sixteen’ en ‘Almost Grown’ werd Berry de huisdichter van jong Amerika. Op tv maakte hij indruk met zijn duck walk, een opvallend loopje waarbij hij gehurkt gitaar speelde en over het podium bewoog door op één been te huppelen en het andere vooruit te schoppen.

Gevangenis

Songs als Rock and Roll Music, Carol, Little Queenie en Let It Rock drongen door tot de rest van de wereld. Legendarisch is het verhaal van de ontmoeting tussen Keith Richards en Mick Jagger, die aan de praat raakten omdat Jagger een exemplaar van Chuck Berry’s lp ‘Rockin’ At The Hop’ onder zijn arm droeg. De Rolling Stones werden een van de vele rockgroepen die Berry’s songs gingen spelen en die het vuur van de rock-’n-roll brandend hielden toen dat begin jaren zestig in de VS uit dreigde uit te doven.

In 1962 raakte Chuck Berry in problemen toen hij bij het overschrijden van de staatsgrens een veertienjarig meisje in zijn auto bleek te vervoeren. Na een gevangenisstraf van een jaar kwam hij terug met de hits ‘No Particular Place To Go’ en ‘You never Can Tell’, die niet meer de impact hadden van zijn millionsellers uit de jaren vijftig.

Nadat de Beatlemania het Amerikaanse popland drastisch had veranderd, werd Berry onderdeel van het ‘Golden Oldies’-circuit, waarin het nog steeds lucratief optreden was. Berry werd berucht om het feit dat hij met een huurauto en een lege koffer backstage arriveerde, om pas het podium op te gaan als de koffer gevuld was met zijn gage in contant geld. Ter plekke huurde hij een ‘pickup band’ die zijn nummers kende. Zodoende speelde zelfs Bruce Springsteen met zijn E Street Band weleens als de begeleidingsgroep van Chuck Berry.

Twitter avatar MickJagger Mick Jagger I am so sad to hear of Chuck Berry’s passing. I want to thank him for all the inspirational music he gave to us. 1/3 https://t.co/9zQbH5bo9V

Hall of Fame

In 1972 maakte Berry een merkwaardige comeback als hitartiest met het niemendalletje ‘My Ding-A-Ling’, een liedje vol toespelingen op seks dat hem zijn enige internationale nummer-1-hit in de popcharts opleverde.

Keith Richards spande zich midden jaren tachtig persoonlijk in voor de verfilming van de aanloop naar een concert ter ere van Chuck Berry’s zestigste verjaardag. De film ‘Hail! Hail! Rock ‘n’ Roll’ gaf een indruk van Berry’s weerbarstige karakter. Vooral Richards moest het ontgelden omdat hij het befaamde gitaarintro van ‘Johnny B. Goode’ volgens de meester bij een repetitie telkens verkeerd speelde. Berry kwam opnieuw in aanraking met justitie wegens belastingontduiking, bezit van marihuana en een bizarre episode waarbij hij videocamera’s in toiletten zou hebben opgehangen om dames te bespieden.

In 1984 kreeg Chuck Berry een Lifetime Achievement Award bij de Grammy’s en twee jaar later werd hij opgenomen in de Rock ‘n’ Roll Hall of Fame. In 2004 verkoos Rolling Stone Magazine hem tot vijfde in een lijst van de honderd belangrijkste artiesten aller tijden. Popjournalist Chuck Klosterman betoogde in The New York Times dat Chuck Berry de enige rockmuzikant is die over driehonderd jaar nog altijd in de geschiedenisboekjes zal staan.

Lichtend voorbeeld

In zijn laatste levensjaar werkte Chuck Berry aan een album dat ‘Chuck’ moet gaan heten; zijn eerste nieuwe muziek in 38 jaar. Zijn kinderen Ingrid (mondharmonica) en Charles jr. (gitaar) doen er op mee en een hoesontwerp was er al, met Chuck Berry in een karakteristiek wijdbeense pose en de gitaarhals van zijn Gibson ES-355 in de aanslag. De allergrootsten uit de rockwereld brachten bij het bericht van zijn dood een eerbetoon aan de meester. „Ik dank hem voor alle inspiratie die hij ons gaf”, twitterde Mick Jagger. „Chuck Berry was de grootste en puurste rock-’n-roll-songschrijver die ooit geleefd heeft”, schrijft Bruce Springsteen. „Meer dan een legende,” aldus Rod Stewart, „hij was de grondlegger.”

Meer dan zeventig jaar lang was Chuck Berry een lichtend voorbeeld voor alle jongens en meisjes die met een gitaar het podium op wilden stappen. Hij leerde ze hoe je een tekst met inhoud kon schrijven, hoe een rockgitaar kan swingen en hoe een gek eendendansje kan helpen om je boodschap naar de mensen te brengen. De koning is dood, lang leve de rock-’n-roll.