Opinie

    • Hendrik Spiering

Wantrouwen

De kern van het menselijk leven is onderling vertrouwen – maar de evolutie heeft ons óók uitgerust met diepgeworteld afgrijzen voor mensen die dat vertrouwen (te vaak) schenden. In dat licht is de wetenschap een fraaie hybride. Intern is het gebaseerd op diep wantrouwen – zoals een vooraanstaande wetenschapper het ooit zei: „Ik ga er standaard vanuit dat mijn collega’s onzin bedrijven”. En op basis van dát systeem moet de samenleving dus de wetenschap als geheel vertrouwen schenken. Best moeilijk, ook omdat wetenschappelijke conclusies vaak complex en zelden eenduidig zijn. En zelfs met een sterke consensus is altijd wel onderzoek te vinden dat afwijkt. Stond Copernicus niet óók alleen?

Kleine kansen stellen een zucht naar absolute zekerheid niet tevreden. En diepgevoelde angst kan altijd worden vastgespijkerd aan de allerlaatste fractie onzekerheid. Kunstgrasrubberkorreltjes, vaccinaties: een cocktail van pseudowetenschappelijke verontwaardiging is gemakkelijk gebrouwen. Verontruste burgers eisen méér wetenschappelijk bewijs, onderzoekers vragen zich af waarom.

Met haar analyse van de vaccinaties van haar eigen kind stapt microbioloog en columnist van deze krant Rosanne Hertzberger verderop in deze bijlage midden in de controverse. Want de werking van vaccins is vaak te complex om écht te bevatten, schrijft ze. Maar de principes zijn duidelijk, net als de bewijzen voor het nut.

Haar speurtocht door de vaccin-geschiedenis is soms onthutsend. Het is nu onvoorstelbaar dat nieuwe vaccins eerst maar eens getest werden op gehandicapte kinderen uit de buurt. Maar ook wetenschappelijk werd anders gewerkt. „Als ik nu een vaccin op deze manier zou ontwikkelen, zou dat door niemand worden geaccepteerd, omdat ik niet kan uitleggen waarom het virus verzwakt is”, zegt een van de onderzoekers nu. En toch werkt het. De wetenschappelijke werkelijkheid blijft gecompliceerd.

    • Hendrik Spiering