Opinie

    • Rosanne Hertzberger

De vrouw als sierkussentje

De verkenner is een vrouw! Zo presenteerde Khadija Arib gisteren Edith Schippers aan de pers. Een vrouw! Met lang haar en een jurk en alles erop en eraan. Het is weer even wennen. Wekenlang hebben we alleen maar mannen gezien op televisie. Interviews met mannen, mannen die elkaar gebroederlijk op de schouders slaan, mannen die selfies maken met kiezers, mannen die met elkaar debatteerden en mannen die daar achteraf over napraatten. Het leek wel 1950. Tijdens de verkiezingsavond stond er één keer een vrouw op het podium. „Lieve Jolijn”, zei Klaver tegen zijn echtgenote. „Al die keren dat ik weg was, het spijt me vreselijk”. Het is 2017, misschien moet ik u even helpen herinneren.

De dag nadat de strijdbijl is begraven en er een coalitie moet worden gesmeed, is er binnen de kortste keren een vrouw gevonden: traditioneler kan bijna niet. De vrouw als gemeenschapsdier, als bruggenbouwer, een luisterend oor, vredig en geweldloos.

Waarom ik niet op een vrouw had gestemd, vroeg iemand me op Twitter. Ik herinner me dat ik er als klein meisje van onder de indruk was dat mijn moeder dat altijd deed. Als vrouw kon je er dus voor kiezen om andere vrouwen te ondersteunen. Dertig jaar later heeft het nul resultaat opgeleverd. Vrouwen spelen tijdens de verkiezingen nog steeds, nee steeds meer, tweede viool. Bijzettafeltjes. Sierkussentjes. Leuk voor het beeld, maar uiteindelijk doen ze er nauwelijks toe.

Dit jaar ging er een ineens een lichtje branden bij de vrouwenstembrigade. We hadden het helemaal verkeerd aangepakt al die jaren. We moesten helemaal niet op de eerste vrouw stemmen, maar op de eerste onverkiesbare vrouw! Zo zouden we door voorkeursstemmen van onderaf meer vrouwen in de Kamer kunnen krijgen. Wat een treurnis. De achterhoede in Nederland is echt vrouwelijk genoeg. Daar hoeft niemand zich zorgen over te maken.

Aan verlangen naar een vrouwelijk leider is er geen gebrek. Er staan duizenden langs de zijlijn klaar om haar in de armen te sluiten. Er wordt steeds nadrukkelijker ruimte geboden. Bij de PvdA hebben ze voor de lijsttrekkersverkiezingen zelfs heel specifiek gezocht naar vrouwelijke deelnemers. Geen enkele vrouw wilde leider worden, bij geen enkele partij. Dijksma niet, Van Bijsterveld niet, Bussemaker niet. Bij de ChristenUnie was Carola Schouten nog wel even met Gert-Jan Segers om tafel gaan zitten, maar in gezamenlijk overleg bleek Segers toch geschikter, want tja, die had een masterscriptie geschreven over de islam, terwijl Schouten alleen maar een beetje financieel woordvoerder was geweest.

Ik heb niet op een vrouw gestemd omdat ik het een treurig gebaar vind. Het is achteroverleunfeminisme: wel roepen dat er van alles moet gebeuren, maar zelf niets doen. Uiteindelijk is een voltijds werkende vrouw gewoon een zeldzaamheid in Nederland. Als er straks een kabinet aantreedt dat voor eenderde uit vrouwen bestaat, zou dat niet representatief zijn voor de verhoudingen binnen werkend Nederland. Ik vind die afwezigheid van ambitieuze vrouwen binnen de politieke, sociale, academische en culturele machtscentra van dit land een steeds groter probleem.

Wat te doen? Een nieuwe vrouwenbeweging, voor zover daar sprake van is, ziet andere oorzaken voor de afwezige topvrouw dan ik. Niet bij vrouwen zelf, maar bij de politieke arena die van machogedrag en seksisme doordrenkt zou zijn. Alles maakt daar onderdeel van uit. Niet alleen ‘wat kijkt u lief’. Maar ook de – in mijn ogen nogal onschuldige – vraag aan Marianne Thieme tijdens het Carrédebat wie van haar collega’s ze de leukste vond, werd onmiddellijk als seksistisch beoordeeld. Iedereen die vond dat ze een prachtige jurk aan had, werd geacht die woorden in te slikken, want het is uiteraard niet de bedoeling dat we ons met uiterlijkheden bezighouden.

De politieke arena moet er nu eenmaal spic en span uitzien, er mag geen onvertogen woord vallen, want misschien, heel misschien besluit er dan ooit een vrouw daadwerkelijk dat podium te betreden.

Ik betwijfel het. En mocht Schippers de volgende keer wel meedoen, dan heb ik nu al medelijden met haar.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.
    • Rosanne Hertzberger