De PvdA huilt. ‘Hoe worden we weer sexy?’

De ledenraad van de PvdA besprak zaterdag de historische optater die partij kreeg. „Er is geen garantie dat het goed komt.”

PvdA-voorzitter Hans Spekman wordt zaterdagmiddag emotioneel. Foto: Ilvy Njiokiktjien

Meteen als Hans Spekman het podium betreedt, volgt een staande ovatie. De vertrekkende partijvoorzitter krijgt er tranen van in de ogen. Eens zal de PvdA weer opstaan, zegt Spekman in een emotionele toespraak. „De verliezers van eergisteren zijn de winnaars van vandaag. Dat zag je bij D66, GroenLinks en het CDA. Je gaat het ook zien bij de PvdA.”

Verdriet, woede en chaos overheersten zaterdag bij ledenraad van de PvdA. In het Utrechtse Beatrixtheater waren zo’n duizend leden bijeengekomen om te praten over de historische optater die de partij heeft gekregen van de kiezers: van 38 naar 9 zetels. Vanwege de grote belangstelling was op het laatste moment uitgeweken naar een grotere zaal.

De meeste aanwezigen waren, in de woorden van lijsttrekker Lodewijk Asscher, „nog dizzy van de klap die we woensdag hebben gekregen.” Zelf wist Asscher ook niet meteen hoe het zó rampzalig had kunnen uitpakken. „Ik heb de afgelopen dagen overal partijgenoten gehoord en gelezen die ineens precies weten waar het is misgegaan. Dat geldt niet voor mij. Anders had ik hier wel met een andere uitslag gestaan.”

In zijn toespraak toonde Asscher zich nederig. Hij had „niet het herstel gebracht waarop we hadden gehoopt”. Maar: „Deze nederlaag was niet de schuld van Spekman, van mij of van een verkeerd getimede lijsttrekkerscampagne. Het is al jaren aan de gang.”

Toch weer de poppetjes

Ondanks Asschers bezwering dat het „niet door de poppetjes” kwam, ontstond er al snel discussie over de positie van Spekman. De voorzitter kondigde vrijdag aan dat hij plaatsmaakt voor een opvolger, maar wel pas in oktober. In de tussentijd wil hij de discussie opstarten over de toekomst van de partij. En hij wil de ontslagronde op het partijbureau en bij de Tweede Kamerfractie in goede banen leiden. Daar gaan honderden medewerkers hun werk verliezen.

Veel partijgenoten vonden dat geen goed idee. Spekman moest eerder opstappen, zeiden ze. Dat zou geloofwaardiger zijn. En het zou zijn opvolger meer tijd geven om de gemeenteraadsverkiezingen voor te bereiden, die al over een jaar plaatsvinden. „Hans, je kunt beter een clean break doen dan langzaam afbouwen”, zei een lid bij de interruptiemicrofoon. „Dat werkt beter, net als bij roken.” Spekman reageerde fel: „Echt, ik doe mijn best! Ik heb ook heel veel mailtjes gekregen dat ik níet weg moet gaan.”

Als geïnteresseerde ren je meteen hard weg

Henk Nijboer, Tweede Kamerlid

Na een chaotische stemming vond de meerderheid dat Spekman tot oktober mag aanblijven. Hij kreeg wel een krap mandaat: 40 procent van de leden stemde tegen het voorstel. Extra beschadigend, oordeelden PvdA’ers. Hier en daar was gemopper te horen op de harde zelfkritiek die de bijeenkomst domineerde. „Dit spreekt toch niet aan?” zei Tweede Kamerlid Henk Nijboer. „Als geïnteresseerde ren je meteen hard weg.”

Daarna mochten de leden zeggen hoe het verder moest. Twee dingen werden duidelijk. Eén: de PvdA moet de oppositie in. Dat beaamde Asscher. „Ik vind regeren ook leuk,” zei hij. „Maar let’s get real, we zijn de zevende partij van Nederland.” Hij zei te hopen dat verkiezingswinnaar GroenLinks in het kabinet zou komen.

Twee: het aantrekken van jongeren heeft de hoogste prioriteit. Het overgebleven electoraat is vergrijsd, het ledenbestand ook. „Ik zie hier alleen maar 65-plussers!”, zei een dertiger – en dat klopte grotendeels. De PvdA moet op zoek naar nieuwe vormen om de jongere kiezer aan te spreken, zoals Jesse Klaver van GroenLinks dat zo succesvol deed met zijn meetups. ,,We kijken hoe de PvdA weer een beetje sexy kan worden”, zei staatssecretaris Sharon Dijksma. „Dat is zó belangrijk.”

Nederland, Utrecht, PvdA-voorzitter Hans Spekman zaterdagmiddag tijdens zijn speech. Leden van de Partij van de Arbeid, PvdA, komen zaterdagmiddag bijeen in het Beatrixtheater in Utrecht om de Politieke Ledenraad bij te wonen. Foto:Fotografie: Ilvy Njiokiktjien
Nederland, Utrecht, Lodewijk Asscher speecht zaterdagmiddag op de bijeenkomst van de PvdA. Leden van de Partij van de Arbeid, PvdA, komen zaterdagmiddag bijeen in het Beatrixtheater in Utrecht om de Politieke Ledenraad bij te wonen. Foto:Fotografie: Ilvy Njiokiktjien
Nederland, Utrecht, Leden van de Partij van de Arbeid, PvdA, komen zaterdagmiddag bijeen in het Beatrixtheater in Utrecht om de Politieke Ledenraad bij te wonen. Foto:Fotografie: Ilvy Njiokiktjien
Foto’s Ilvy Njiokiktjien

Iets met sociale media?

Dat het compleet anders moet, is iedereen duidelijk. Maar hoe? De leden kwamen met allerlei suggesties, zowel qua inhoud als qua vorm. Meer gebruik van sociale media. Meer duurzaamheid en klimaat. Niet langer „de neo-liberale status quo” accepteren. Weer „dé vrouwenpartij van Nederland” worden. Een echte oplossing zat er niet tussen, maar dat hoefde ook niet, zei Asscher. „Ons toekomstplan is vandaag niet af. Het enige wat ik wil laten zien, is strijdlust.”

De komende zes weken gaat de PvdA zich verder beraden, met partijleden en experts van buiten. Een commissie van wijzen aanstellen die een rapport schrijft, zoals de partij vaak deed na een nederlaag, zal de PvdA deze keer niet doen.

Het gaat „een lange, moeilijke tocht door de woestijn” worden, concludeerde Asscher. „En er is geen garantie dat het goed komt.” Een ruime meerderheid van de leden vond dat hij aan mocht blijven als partijleider. Wel had Asscher een dringend verzoek: zou de partijcultuur alsjeblieft kunnen veranderen? „De PvdA moet een club worden waar het gezellig is, waar je kunt lachen. We moeten aardig zijn voor elkaar.”