Een zelfstandig Baskenland leverde de bloedige strijd van ETA niet op

Terreurbeweging ETA heeft in totaal 845 doden op haar geweten. Aan die terreur lijkt nu definitief een einde te komen. Op 8 april dit jaar wil de beweging ontwapend zijn.

Een schoonmaker verwijdert de tekst 'Gora ETA' (Lang leve ETA) van een muur in Pamplona, in Noord Spanje. Foto Jesus Diges/EPA

Op de hoek van de Madrileense Calle Alcalá en de Calle Alcantará hangt een gedenkbordje voor Dionisio Herrero Albiñana. De luchtmachtgeneraal werd daar op 19 oktober 1993 op klaarlichte dag doodgeschoten. Het is één van de 845 doden van de Baskische afscheidingsbeweging ETA. De blauwe bordjes als herinneringen aan een tijd waarin Spanje in de greep was van terreur hangen op verschillende plekken in de Spaanse hoofdstad. Een tijd die nu definitief afgesloten lijkt te gaan worden.

De Baskische afscheidingsbeweging ETA heeft vrijdag via verschillende internationale media, waaronder de Franse krant Le Monde, aangekondigd alle wapens in te zullen leveren. De operatie zou op 8 april in Franse deel van Baskenland moeten worden afgerond. Daar staat verder niets tegenover. Daarmee wordt op symbolische wijze de gewapende strijd om afscheiding van Spanje werkelijk gestopt. In de praktijk was dat al zes jaar geleden gebeurd. In 2011 kondigde de ETA een eenzijdig en permanent staakt-het-vuren af. Negen maanden later kondigde de organisatie het einde van „de gewapende strijd” aan. Daarna werd de ETA stapje voor stapje verder ontmanteld. De Spaanse premier Mariano Rajoy reageerde via Twitter op het voornemen van de ETA. „Ik hoop dat ze het [wapens inleveren] zullen doen en daarna verdwijnen”, aldus Rajoy.

Lees ook: ‘Baskische beweging ETA wil zich ontwapenen’

Andere politici lieten zich in vergelijkbare bewoordingen uit. „Dit is goed nieuws”, stelde oud-premier José Luis Rodríguez Zapatero in een verklaring. „Laten we er nu voor zorgen dat de vrede sterk en solide blijft”.

De terreurorganisatie kreeg eind november vorig jaar een genadeklap toen Mikel Irastorza, de hoogste baas van de groep, in het Franse Ascain werd gearresteerd. Hij werd gezien als „ de laatste nog ongestrafte leider”, die als sinds 2008 werd gezocht. Irastorza was de opvolger van kopstukken als David Pla en Iratxe Sorzabal. Zij zitten net als vierhonderd andere ETA-leden opgesloten in gevangenissen in Spanje en Frankrijk.

De ETA, die werd opgericht in 1959, streed tientallen jaren voor een onafhankelijk Baskenland in het noorden van Spanje en het zuidwesten van Frankrijk. In 1961 vond een eerste mislukte aanslag plaats om een trein te laten ontsporen. Zeven jaar later werd Meliton Manzanas, topman binnen de geheime politie in San Sebastián, de eerste ‘ETA-Dode’.

De terreurbeweging heeft in totaal 845 doden op haar geweten. Nog altijd zijn talloze zaken nooit opgehelderd. Tegenstanders werden veelal uitgeschakeld door middel van bomaanslagen en sluipmoorden. De ETA hield Spanje decennia lang in de greep van terreur. Op 30 december 2006 vielen de laatste twee slachtoffers van een ETA-aanslag. Twee Ecuadorianen kwamen om het leven toen in de parkeerruimte van de luchthaven van Madrid een bom tot ontploffing kwam.

Een zelfstandig Baskenland – liefst inclusief de regio Navarra en de Franse Basken aan de andere kant van de Pyreneeën – leverde de bloedige strijd niet op. De regio Baskenland kreeg wel vergaande autonomie binnen Spanje. Vandaag de dag proberen nationalisten afscheiding van Spanje via een democratische weg af te dwingen. Maar slechts één op de vier Basken is voorstander van een onafhankelijk Baskenland. Een referendum over de afscheiding van Baskenland is op dit moment dan ook niet aan de orde.

    • Koen Greven