Politiek Panel: coalitie met ChristenUnie meest aannemelijk

Insiders Bijna tweederde van het panel voorziet een coalitie van VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie. Een kleine meerderheid vindt regeren voor GroenLinks onverstandig.

De fractievoorzitters van de gekozen partijen bespraken de uitslag donderdag in de kamer van Kamervoorzitter Khadija Arib. Foto ANP / Martijn Beekman

Hoewel een coalitie met GroenLinks het meeste recht zou doen aan de verkiezingsuitslag, gaan de VVD, het CDA en D66 waarschijnlijk regeren met de ChristenUnie, verwacht bijna tweederde van het politiek panel.

Wel zeggen veel insiders dat GroenLinks gaat onderhandelen. Maar die partij zal het op veel belangrijke punten niet eens worden met de VVD en het CDA. Een oud-PvdA-strateeg vermoedt dat die twee partijen „uiteindelijk niet het lef hebben om samen met GroenLinks en D66 een echt klimaatbeleid te formuleren”. Een oud-VVD-strateeg ziet een ander probleem: GroenLinks wil „enorme lastenverzwaringen om milieubeleid te kunnen bekostigen”.

Wel zou ruim veertig procent van het panel het verstandig vinden als GroenLinks gaat regeren. „Ze verliezen dan wellicht wat stemmen aan de SP en de PvdA omdat ze vuile handen moeten maken”, zegt een oud-D66-Kamerlid, „maar ze worden wel serieus genomen.” Een oud-CDA-strateeg: „Het is een uitgelezen kans om te laten zien dat GroenLinks ‘regeringsfähig’ is, meer dan een bruisende jongerenbeweging.”

Bijna zestig procent zou het onverstandig vinden. Een oud-ChristenUnie-politicus zegt dat Klaver dan op zeker drie punten – immigratie, inkomensverschillen en duurzaamheid – „echt iets substantieels” moet binnenhalen. Dat zullen de VVD en het CDA niet laten gebeuren, zegt hij. Als Jesse Klaver dan toch meedoet, kunnen linkse concurrenten zijn partij „vier jaar lang leegeten”, precies zoals de PvdA nu is overkomen. Vanuit de oppositie kan Klaver juist „doorgroeien en rijpen voor het premierschap”, zegt een oud-VVD-strateeg. „Die groeiende rol kan hij in een coalitie nooit krijgen.”

Samenwerken met de ChristenUnie is inhoudelijk een stuk minder ingewikkeld, volgens veel panelleden. En ze hebben ervaring met regeren. De moeilijkste kwesties voor deze coalitie zijn ‘voltooid leven’ en de D66-wet om wietteelt te gedogen. Een lobbyist verwacht dat het met de ChristenUnie „net haalbaar” is om af te spreken dat deze kwesties buiten het regeerakkoord blijven. Fracties mogen dan zelf bepalen wat ze stemmen.

D66’ers zien bezwaren bij ChristenUnie

De meeste D66’ers in het panel zien bezwaren tegen deze coalitie. Een oud-Kamerlid: „Dan is D66 de enige progressieve partij in de coalitie. Op immateriële onderwerpen is dat zeer kwetsbaar. Maar als GroenLinks afhaakt, zit er na maanden onderhandelen misschien niks anders op.” Sommige insiders zeggen dat Alexander Pechtold zó graag wil regeren, dat hij wel over deze bezwaren zal heenstappen. Een oud-PvdA-bewindspersoon: „Maak Pechtold minister, geef hem een paar miljard voor onderwijs en je hebt je kabinet.”

    • Christiaan Pelgrim
    • Pim van den Dool