Sylvana Simons danst als een winnaar

Ja Nederland heeft het populisme verslagen – door in de jaren 50 te veranderen.

Bas Czerwinski / ANP

Zelden werd een Nederlandse vrouw zo gretig en met zoveel verve gehaat als Sylvana Simons het afgelopen jaar. Toen de 46-jarige presentatrice vorig voorjaar haar politieke ambities bekend maakte, volgden haat, bagger, verkrachtingsfantasieën en een lynchfilmpje dat de BBC „te misselijkmakend om naar te kijken” noemde. Populaire televisiepresentatoren vergeleken haar met een aap.

Hier danst ze, de eerste vrouwelijke, zwarte lijsttrekker van Nederland, nadat ze al gehoord heeft dat haar partij nul zetels zal halen.

Er waren meer beelden van dansende politici te zien, woensdag. Zoals Pechtold instemmend knikkend op Sean Paul, Henk Krol die wild in de lucht prikte, een aangeschoten polonaise bij het CDA. Maar die hadden allemaal zetels gewonnen.

Elf weken geleden richtte Simons een partij op die ze vernoemde naar het eerste grondwetsartikel (‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld.’). Artikel 1, een partijnaam als een open deur. Maar zoals ze zei tegen de New York Times: „Het is bitter dat we in 2017 een partij nodig hebben die verdedigt wat we al zo lang geleden overeenkwamen”.

Je kunt van alles van haar vinden, bijvoorbeeld dat ze nooit met DENK in zee had moeten gaan, maar Simons’ analyse dat de grondwet onder druk staat, vijftien jaar nadat Pim Fortuyn zei Artikel 1 te willen afschaffen, is wel ragfijn.

Kenners zeggen het in elk geval ook. „Zo dood als een pier”, zei de voormalig Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer, inmiddels hoogleraar Institutionele aspecten van de rechtsstaat, onlangs nog over de grondwet. Brenninkmeijer is nog een soort laatbloeiende activist, maar vorige maand schreef ook NRC dat bijna de helft van de verkiezingsprogramma’s lijnrecht tegen de rechtsstaat ingaat. Dat had een commissie hoogleraren en advocaten onderzocht.

En het ging helaas niet alleen om de PVV. Tot de partijen die het schadelijkst voor de rechtsstaat waren, behoorden ook de VVD en het CDA. Precies de twee partijen die waarschijnlijk de kern van het nieuwe kabinet zullen vormen.

Lees onze reportage van de verkiezingsnacht: Sylvana Simons: we hebben een boodschap afgegeven

Nederland ziet zichzelf graag als bastion van individuele vrijheden en tolerantie. Eerste homohuwelijk, et cetera. Woensdag werden we internationaal gefeliciteerd omdat ons bastion het populisme had verslagen. Inmiddels dringt ook door wat de prijs daarvan is, de winnaarskater van Hansje Brinker.

Er zijn minder vrouwelijke Kamerleden verkozen. Er zijn nul zwarte Nederlanders in de kamer verkozen, zoals opiniemaker Kiza Magendane eerder al voorspelde.

Foto Martijn Beekman/ANP

Een treffend beeld geeft de foto van de lijsttrekkers in de rooksalon van de Tweede Kamer, afgelopen donderdag: mannen in pakken, same old, same old, alleen de sigaren ontbreken.

Ook de winst van frisse Jesse oogt fletser nu we weten dat hij slechts een derde van de zetels verzilverde die voor het oprapen lagen na het totale instorten van de sociaal-democratie. (En de manier waarop hij tegen zijn vrouw ‘sorry’ zei omdat-ie zo veel van huis was geweest getuigde ook van een vroegoude ziel.) Afijn, we hebben maar mooi het populisme verslagen door in de jaren vijftig te veranderen.

Voor de individuele vrijheid moesten we woensdag bij Artikel 1 zijn, waar de LGBT-rechten en diversiteit werden gevierd. De stemming was er vrolijk, begreep ik, er waren voordrachten, acts, muziek. De Amerikaanse intellectueel Teju Cole kwam nog langs.

Nog terwijl Sylvana danste verschenen natuurlijk al de eerste haattweets. Over dat ze nu haar koffers kon pakken. Hup, naar je ‘thuisland’, ‘zwarte hoer’. Nederland is nog steeds of steeds meer een land waar je shit over je heen krijgt met een boodschap die vanzelfsprekend zou moeten zijn. De hashtag #stanaastSylvana is onverminderd van kracht.

Ze zal haar koffers niet pakken, ze zei dat ze gewoon doorgaat, gesterkt door het enthousiasme om haar heen. Dat verdient sowieso respect, maar de uitslag van de verkiezingen illustreert ook wel de urgentie van haar beweging. Nul zetels, soit, maar ze danst als een moreel geweten, met het gelijk aan haar zijde.

    • Arjen van Veelen