SXSW#7: Wat werkt beter voor journalistiek, augmented of virtual reality?

Zevende en laatste deel van een dagelijks verslag van het SXSW-festival in Austin. Augmented reality lijkt meer geschikt voor het vertellen van journalistieke verhalen dan virtual reality.

Opnamen van het AR-project The Enemy, van onder andere fotograaf Karim Ben Khalifa Foto's The Enemy

Met NASA naar Mars. Met Facebooks Oculus naar een bordeel in India. En met het Canadese bureau Dpt naar oorlogen in Congo, El Salvador en de Westelijke Jordaanoever.

Bezoekers van het South by Southwest-festival (SXSW) hoefden deze week Austin niet uit om toch in een heel andere wereld te zijn. Dankij virtual en augmented reality. Naast kunstmatige intelligentie was VR/AR dit jaar een populair thema op SXSW.

Meer dan tachtig presentaties, discussies en voorvertoningen vonden er plaats over VR/AR. In een van de hotels waar het media-, film- en muziekfestival werd gehouden, was een VR Cinema opgetuigd met onder meer een ruimtetent van NASA. Daarin konden bezoekers zelf ervaren hoe het zou kunnen zijn om op een andere planeet op expeditie te zijn.

Zelf ervaren is belangrijk. Virtual reality doopt je onder in een andere wereld. Eventjes, want de techniek lijkt, volgens verschillende deskundigen deze week in Austin, minder geschikt voor het vertellen van langere verhalen. En daarmee minder geschikt voor journalistieke producties.

Een betere techniek lijkt in dat opzicht augmented reality. AR en VR werden deze week vaak in één adem genoemd, maar dat is niet terecht. VR creëert een nieuwe wereld, de techniek sluit je af. AR biedt extra informatie bij een bestaande wereld, en verbreedt je blik.

AR voegt extra visuele, auditieve of tekstuele kennis toe aan (beelden van) de werkelijkheid. En die toegevoegde data bekijk je nu vooral nog op je smartphone. Dat kan alleen, maar zeker ook samen. VR daarentegen consumeer je middels een speciale bril (van Google, Samsung, Oculus), in je eentje. ,,Dat maakt VR eigenlijk een asociale techniek”, aldus een Nederlandse bezoeker van SXSW deze week.

In een sessies over AR en documentaires sprak donderdag Klasien van de Zandschulp van het Amsterdamse bureau Lava. Zij houdt zich al zeven jaar bezig met augmented reality. Van de Zandschulp vertelde in Austin onder meer over een project dat zij in 2013 heeft gedaan voor het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

In april 1942 verspreidde het illegale blad De Vonk duizenden pamfletten uit protest tegen de invoering van de Jodenster. ‘Jood en niet-Jood, één in strijd’, stond erop. Een deel van die pamfletten strooiden zij vanaf het dak van De Bijenkorf over de Dam in Amsterdam. Van de Zandschulp en collega’s maakten een app waarmee je op de Dam de camera van je telefoon kon richten op de Bijenkorf en de pamfletten zag neerdwarrelen.

Een voorbeeld van een journalistieke toepassing van AR is het project The Enemy van de Belgisch-Tunesische fotojournalist Karim Ben Khalifa en het Canadese bureau Dpt. De Canadese makers vertelden donderdag op SXSW over hun werk dat in mei klaar moet zijn.

The Enemy ontstond uit de frustratie van fotograaf Ben Khalifa: hij kreeg steeds meer moeite met het feit dat zijn foto’s van gewapende conflicten weinig bijdroegen aan begrip tussen de strijdende partijen. Hij wilde vijanden bij elkaar brengen, ze naar de verhalen van de ander laten luisteren.

Daartoe ging hij naar de Westelijke Jordaanoever, El Saldavor en de Democratische Republiek Congo. Met strijders van beide kanten hield hij interviews - over hun leven, hun strijd, hun dromen, de vraag of zij wel eens iemand hadden vermoord. Die interviews werden opgenomen in 3D. Met onder meer augmented reality-technieken kan je nu twee vijanden tegenover elkaar zien staan en besluiteren, op het scherm van je smartphone, in elke willekeurige ruimte.

Dpt-directeur Nicolas Roy vertelde in Austin dat de Israëlische soldaat eerst niet mee wilde doen en slechts korte antwoorden gaf. Maar na een paar weken kwam hij terug bij de makers. Hij wilde graag weten hoe het nu met de Palestijnse strijder was die (virtueel) tegenover hem had gestaan in het project. Hij was ongerust na verhalen over geweld in de woonplaats van zijn ‘collega’.

Zal augmented reality nu doorbreken bij het grote publiek? De deelnemers aan het panel donderdag weten het nog niet. Aan de ene kant is de smartphone een laagdrempelig instrument om AR te consumeren. Iedereen heeft een telefoon bij zich. Aan de andere kant leent zo’n klein schermpje met beperkte internetsnelheid zich niet altijd voor de beste visuele ervaring. Hoop putten de deelnemers uit het gerucht dat Apple in de iPhone 8 spannende features zou inbouwen voor AR of VR.