Harde botsing China en EU met Amerikanen over vrijhandel

Protectionisme

Tijdens G20-overleg in het Duitse Baden-Baden was de nieuwe politieke wind uit Washington voelbaar. De VS lagen flink dwars.

Normaal is er bij het G20-overleg niet veel discussie. Dit keer wel. Foto Thomas Kienzle/AFP

De Amerikaanse regering voelt zich niet langer gebonden aan internationale pogingen om de vrijhandel te bewaken. En dat wekt in de rest van de wereld veel wrevel op. Dit bleek vrijdag in het Duitse kuuroord Baden-Baden, waar de eerste vergadering van de G20-landen plaatsvond na de inauguratie van president Donald Trump. De nieuwe politieke wind van America First was scherp voelbaar in Baden-Baden, waar de ministers van Financiën en de centrale bankiers van de G20 tot en met zaterdag bijeen zijn.

De meeste G20-landen, China voorop, oefenden vrijdag zware druk uit op de Amerikaanse minister Steven Mnuchin om akkoord te gaan met een passage in de slotverklaring tegen protectionisme. Omdat Mnuchin dit niet wilde, eindigde de vergadering vrijdag zonder akkoord over de tekst van de slotverklaring. Die moet zaterdag worden gepresenteerd. De Franse minister van Financiën Michel Sapin zei dat Mnuchin „geïsoleerd” stond. Normaal gesproken, zei Sapin, is er bij het nogal routinematige G20-overleg niet veel discussie. Dit keer wel.

Nachtelijk schaven aan de tekst

Het Duitse G20-voorzitterschap maakte zich op voor nachtelijk schaven aan een compromistekst. Duitsland, een exportnatie bij uitstek, is het met de andere G20-landen eens dat de koers van Trump moet worden gekeerd, maar wil als voorzitter ook de club bijeen houden. Bovendien hecht het als vanouds sterk aan de transatlantische relatie. Terwijl de ministers en centrale bankiers confereerden in het kuuroord, ontmoette bondskanselier Merkel president Trump voor het eerst in Washington.

Trump ziet zijn land, dat veel meer importeert dan het uitvoert, als verliezer van het wereldhandelssysteem. De Wereldhandelsorganisatie (WTO) staat daarin centraal. Daarom wilde Mnuchin vrijdag ook verwijzing naar „multilaterale” en „op regels gebaseerde” handel (waarmee de WTO wordt bedoeld) uit de tekst halen. In plaats daarvan wil de Amerikaanse delegatie de rest van de G20 winnen voor „eerlijke” handel, ofwel, eerlijker dan nu. Dat zien China, de EU-landen en ook opkomende landen als Brazilië dan weer niet zitten. Zij vrezen dat de Amerikanen hun export zullen treffen met nieuwe handelsbarrières.

„We horen America First van president Trump. Maar als iedereen zichzelf op de eerste plek gaat stellen, krijgen we minder handel en dus minder welvaart”, aldus de Fransman Sapin.

Mnuchin bevestigde voor aanvang van de vergadering dat de regering-Trump overweegt de belasting op importen te verhogen en de belasting op de export juist te verlagen (border adjustment tax). Dat wordt door andere landen gezien als een nieuwe protectionistische maatregel die ingaat tegen de regels van de WTO. De Duitse handelsminister Brigitte Zypries gooide vanuit Berlijn olie op het vuur door aan te kondigen dat Duitsland overweegt de Amerikanen aan te klagen bij de door hen verguisde WTO.

De Amerikaanse delegatie wil ook de passages in de tekst over klimaatverandering en het klimaatakkoord van Parijs afzwakken, of helemaal schrappen. Daarover zou zaterdag worden gesproken. Sapin: „We mogen op dit vlak echt geen stap terug doen.”