Deze protocollen treden in werking als Elizabeth II sterft

The Guardian schreef een longread over de – soms bizarre – procedures die gelden. Zo zijn radiostudio’s uitgerust met een speciaal waarschuwingslicht om over haar dood te horen.

Elizabeth II bij de opening van het gerestaureerde National Arm Museum, op 16 maart 2017 Geoff Pugh/AFP

20 januari 1936, half tien ’s avonds. De dokter van de Britse koning George V besluit het doodzieke staatshoofd een injectie te geven. 750 gram morphine en één gram cocaïne. George moet verlost worden uit zijn lijden, redeneert de dokter, en dit is de beste manier.

Wat ook meespeelt: om middernacht gaat The Times naar de drukker. Bij een injectie kunnen zij de dood nog meenemen in de krant.

Het lijkt niet heel erg waarschijnlijk dat vandaag de dag bij de dood van de Britse koningin Elizabeth II er veel rekening gehouden zal worden met de deadline van kranten. Maar dat er wel rekening gehouden wordt met letterlijk duizenden andere dingen, dat beschrijft The Guardian in een longread over de procedure bij de dood van een Brits staatshoofd.

Dat klinkt misschien in eerste instantie als een relatief oninteressant bureaucratisch artikel – maar dat blijkt allesbehalve het geval te zijn. Het stuk van journalist Sam Knight leidt je met open mond door een woud van protocollen, wetten, noodmaatregelen, reeds genomen besluiten en vastgelegde aanpakken. In een literair getint verhaal - een soort reconstructie avant le fait, bijna volledig in de toekomende tijd - onthult hij fantastische details over operatie ‘London Bridge is down‘.

Wie wist bijvoorbeeld dat in alle radiostudio’s van de BBC speciale knipperlichten hangen die aangaan wanneer het staatshoofd overlijdt? Zo weten de dj’s dat ze snel moeten schakelen naar het nieuws (en geen aanstootgevende muziek meer moeten spelen). Ook opmerkelijk: er staat een straaljager klaar om met een geprepareerde doodskist naar het buitenland te vliegen wanneer de koningin daar overlijdt – en zo zijn er nog talloze details.

Breder verhaal

Knight is op zijn best wanneer hij de procedures van de monarchie inzet om een breder verhaal te vertellen over Groot-Brittanië en de wereld. Want boven alles spreekt uit dit stuk een besef dat de wereld enorm veranderd is onder Elizabeth, terwijl de monarchie nog altijd op dezelfde wijze functioneert. “Er is geen enkele concessie aan de moderniteit”, zegt een voormalige paleismedewerker in het artikel.

Ook interessant in dat licht: Elizabeths positie als hoofd van het Gemenebest – een groep voormalige kolonies zoals Australië en Canada – is niet overerfbaar. Ze is nu nog het staatshoofd in een aantal van die landen, maar een aantal van hen zal mogelijk een republiek willen worden. Met de dood van Elizabeth dreigt de laatste link met dat voormalige, ‘grootse’ Britse verleden ten onder te gaan, iets wat het land volgens Knight niet zomaar makkelijk zal afgaan.

Uiteindelijk eindigt hij met de begrafenis zelf, negen dagen na de dood van de koningin. Die dag zal de klepel van de Big Ben omhangen worden met een dik stuk leer om hem gedempt te laten klinken. Wanneer de doodskist de deur van Westminster Abbey bereikt, stoppen alle bussen in het land.

Tot aan het bedekken van de doodskist met aarde blijft Knight je verbazen met verantwoordelijken, procedures en plannen, je achterlatend met een groot gevoel van ontzag voor wat er allemaal geregeld kan worden. Het lange stuk haalt misschien een deel van de verrassing van de toekomstige dag (die vermoedelijk toch niet zeer lang meer op zich zal laten wachten), maar je krijgt er wat voor terug.