Rotterdam heeft wind in de rug, maar nieuwe ideeën zijn nodig

Economische verkenning

Populariteit van Rotterdam betaalt zich economisch uit. Maar op de lange termijn moet de economie innoveren ‘om te winnen’.

Bas Czerwinski / ANP

Er komt steeds meer horeca in de binnenstad. Dat leidt hier en daar tot spanningen met bewoners (zie Zo druk als het nu is, was het niet eerder, pagina 4 en 5). Maar omdat inwoners en toeristen er hun geld uitgeven, worden economie en werkgelegenheid aangejaagd. Al is dat laatste op lange termijn onzeker, want de kans is groot dat de cocktail die je op de Witte de Withstraat gaat drinken, over tien jaar wordt gemixed door een robot.

Er spreekt een dubbel beeld uit de Economische Verkenning Rotterdam (EVR) 2017, die woensdag in bijzijn van wethouder Maarten Struijvenberg (Werkgelegenheid en Economie) werd gepresenteerd. Uit deze jaarlijkse taxatie van de economie blijkt dat de stad de wind weliswaar in de rug heeft, maar dat de werkloosheid nauwelijks daalt en dat Rotterdam zichzelf opnieuw moet uitvinden om op langere termijn economisch succesvol te zijn. ‘Next economy, next city’ is niet voor niets de titel van deze editie van de EVR.

Rotterdam is nu al een stad in verandering. Neem nogmaals de horeca: het aandeel daarvan in de detailhandel als geheel is in tien jaar tijd gestegen tot een derde. Tegelijkertijd is het aantal winkels sterk gedaald, door de opkomst van de webshops. Leegstand van winkels is een van de kopzorgen van wethouder Struijvenberg: „Het wordt nooit meer zoals voor de crisis. Veel vierkante meters zullen leeg blijven.”

Lees ook: ‘Divers’ Rotterdam zonder iconen

Het zijn bewegingen in de markt waarop lokale overheden weinig grip hebben. Hoogstens kunnen ze door de regels aan te passen het winkeliers makkelijker maken om zich staande te houden. Op de West-Kruiskade loopt een proef waarbij ondernemers meer vrijheid krijgen om hun zaak aantrekkelijker te maken door de openingstijden te verruimen of met muziek, een hapje en een drankje klanten te lokken. De scheidslijn tussen winkels en horeca wordt dunner.

Innoveren om niet te verliezen

De toename van online winkelen kan voor een stad positief uitpakken als webshops zich er vestigen. Rotterdam telt er ongeveer tweehonderd, waar tegen de duizend mensen werken. Zaken als Conrad en Coolblue zijn succesvol: de laatste is zelfs op nationale schaal een van de belangrijkste scale-ups: het stadium van start-up voorbij en snel groeiend. Toch wordt in de EVR 2017 betwijfeld of webwinkels een grote rol gaan spelen in de Rotterdamse economie.

Voorlopig blijven haven en (olie-) industrie dominant, met de wetenschap dat het fossiele karakter daarvan op den duur niet houdbaar is. Innoveren moet, maar Rotterdam loopt daarin achter, aldus de Rotterdamse internetondernemer Evert Jaap Lugt bij de presentatie van de EVR 2017. Rotterdam innoveert volgens hem om de strijd niet te verliezen, terwijl andere steden, zoals Amsterdam, innoveren om te winnen. In die concurrentie zou Rotterdam zich wel kunnen opwerpen als een alternatieve, want goedkopere vestigingslocatie.

Hoe dan ook brengt innovatie een verlies aan arbeidsplaatsen met zich mee, voorspelt Lugt – het voorbeeld van de cocktail shakende robot is van hem. Er zal meer worden gevraagd van werknemers, en dat is een uitdaging voor een stad als Rotterdam, dat van de grote steden toch al de grootste groep laagopgeleiden huisvest.

    • Frank de Kruif