Wil je winnen, dan moet je in debat

Campagneontbijt

Een campagne zonder allesbepalende gebeurtenis – de campagneleiders zijn kritisch over partijen die het debat mijden.

Campagneleiders Hans Spekman (PvdA), Hans Janssens (CDA), Wijnand Duyvendak (GroenLinks), Sjoerd Sjoerdsma (D66) en Bas Erlings (VVD) donderdagochtend bij het campagneontbijt in Nieuwspoort. Foto ANP / Robin Utrecht

PvdA-campagneleider Hans Spekman was trots, het laatste weekend van de campagne. Drie PvdA’ers speelden een cruciale rol bij het Nederlandse optreden in de diplomatieke crisis met Turkije. Lodewijk Asscher als vice-premier, Bert Koenders als minister van Buitenlandse Zaken en Ahmed Aboutaleb als burgemeester van Rotterdam. Spekman: „Maar helaas, alle krediet voor de goede oplossing ging naar VVD-lijsttrekker Mark Rutte.”

De campagneleiders van de PvdA, het CDA, VVD, D66 en GroenLinks waren donderdagochtend bijeen voor het traditionele ontbijt na de verkiezingsdag. Wat hen allemaal was opgevallen: deze campagne had niet echt één grote, allesbepalende gebeurtenis: een gamechanger. D66-campagneleider Sjoerd Sjoerdsma: ,,Zo’n gamechanger is leuk voor sportjournalisten, maar als campagneteam ben je blij als het over de inhoud kan gaan.”

Medelijden was er voor de PvdA. De partij haalt 9 zetels: nog nooit leed een partij zo’n grote nederlaag. Spekman recenseerde zijn campagne het meest kritisch. Het voorbeeld van de PvdA-rol in het oplossen van de Turkijecrisis zei voor hem alles. Volgens Spekman was het wantrouwen door de regeringsdeelname van de PvdA „zo groot” dat daar „niet tegenop te knokken viel.”

De PVV won 5 zetels en komt uit op 20. Veel minder dan verwacht. Volgens de andere campagneleiders heeft de PVV er niet slim aan gedaan af te zeggen voor debatten en televisieoptredens. VVD-campagneleider Bas Erlings: „De PVV had groter kunnen zijn door wel te komen.”

Bezorgdheid over ‘bubbel-campagnes’

Zorgen zijn er in de campagneteams over toekomstige verkiezingen, vooral vanwege de „eigen bubbel-campagne” van partijen als PVV en Denk. Wijnand Duyvendak van GroenLinks: „Dat de PVV en Denk zich grotendeels onttrekken aan het publieke debat, keuren we zeer af.” Zijn collega’s knikten instemmend. En ze zijn het er ook over eens dat PVV-stemmers onevenredig veel aandacht kregen deze campagne. Duyvendak: ,,14 procent van de kiezers heeft PVV gestemd, 86 procent een andere partij. Het lijkt me dat die 86 procent wat meer in de belangstelling mogen staan.”

Dat het CDA, D66 en GroenLinks konden winnen, zeiden hun campagneleiders, kwam óók voor een groot deel doordat Mark Rutte zo vroeg in de campagne zei dat hij niet gaat samenwerken met de PVV. Duyvendak: ,,Als Rutte dat niet zo snel had gedaan, dan kreeg je een heel ander speelveld. Dan waren wij er moeilijker tussen gekomen.”

CDA-campagneleider Hans Janssens: ,,Het was ons ticket om Sybrand Buma neer te kunnen zetten als geloofwaardig alternatief op rechts.” Erlings moest Janssen dat punt geven. Sportief: ,,Er was een héél klein gaatje, en toen heeft het CDA heel verrassend Buma er tussen gewurmd als premierskandidaat. Goed gedaan.”

    • Enzo van Steenbergen