Recensie

Betere gasten bij RTL, haperende techniek bij NOS

Zap

Het lag niet alleen aan de haperende techniek bij de NOS: de uitzending van RTL had meer energie en betere gasten.

Rob Trip en Dominique van der Heyde in 'Nederland Kiest' (NOS).

Het was het moment waarop de hele natie, om niet te zeggen: de hele wereld met spanning zat te wachten. Klokslag negen uur, de uitslag van de eerste exitpoll van bureau Ipsos, die historisch gezien nooit meer dan twee, hooguit drie zetels verschilt van het feitelijke resultaat van Kamerverkiezingen.

Het zat Dionne Stax, uitslagenpresentator van Nederland Kiest (NOS), niet mee. De computerschermen haperden, gaven geen of onvolledige cijfers door en in paniek ging Dionne heel verkeerde conclusies trekken: „De PvdA verliest 38 zetels.”

Tegelijkertijd verliep de presentatie van dezelfde gegevens door Merel Westrik op RTL4 vlekkeloos. RTL Nieuws had een complete uitslagenavond opgetuigd, in symbiose met RTL Late Night. In een soort van estafette praatte Humberto Tan met politieke experts, (voormalige) politici en in politiek geïnteresseerde BN’ers.

Ook dat verliep veel aardiger dan aan de tafel van Mariëlle Tweebeeke, die voor de NOS in Nieuwspoort met gasten sprak. Dat was stijver en meer een afgezonderd hoekje van de rest van de uitzending. Bovendien had RTL spannender gasten. Om een voorbeeld te geven: ik luister op een verkiezingsavond liever naar de analyses van Gerdi Verbeet en Femke Halsema dan naar die van Job Cohen en Paul Rosenmöller.

Met een hoofdprobleem worstelde zowel RTL (817.000 kijkers gemiddeld) als NOS (1,9 miljoen). Door het voortschrijden van de technische mogelijkheden neemt ook de kans op kwaadwillig ingrijpen toe en dus moet er weer meer handmatig geteld worden en duurt het idioot lang voordat er echte uitslagen binnenkomen.

Traditioneel werd de exit poll in de loop van de avond allengs vervangen door echte resultaten, om een uur of elf was wel duidelijk hoe het zat en rond middernacht vond de apotheose plaats: alle lijsttrekkers aan een tafel.

Dat laatste gebeurde nu ook, maar op een tijdstip dat er nog heel weinig duidelijk was. Op zeker moment lieten beide zenders een door het ANP verstrekt „stemmingsbeeld” los, waarvan de status onduidelijk bleef, maar waarin het CDA ineens steeg van 19 naar 25 zetels. Bij die partij werd de polonaise gelopen, zoals RTL liet zien en daarmee aanleiding gaf tot noodzakelijke duiding: het betekende helemaal niets.

Lees ook: De uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen 2017 op de kaart

Even na twee uur ging de NOS op zwart, zonder ook nog maar een schijn van zekerheid over de restzetels. Op internet bleven wel Maurice de Hond en electoraal geograaf Josse de Voogd nog tot vier uur in de lucht, met een spontane babbelstream. Daar konden we vernemen dat VVD en PVV nog door stegen, en de SP uiteindelijk net iets meer stemmen zou krijgen dan GroenLinks.

Ter verduidelijking en wellicht ook verdediging stoeide Rob Trip (NOS) met dat enorme stembiljet en lieten beide zenders in reportages op locatie zien hoe ingewikkeld het handmatig tellen op een stembureau in zijn werk ging.

In het slotdebat van de NOS liet de premier van Rutte3 alvast merken wie er de baas was. Tweebeeke wilde natuurlijk weten wie er met wie wilde samenwerken, maar dat vond Mark Rutte geen goed onderwerp. Uiteraard bleef ze het proberen, en toen andere lijsttrekkers overwogen daar wel iets over te zeggen, greep de patron in. Nee, dat gaan we hier echt niet doen.

Het is nog niet zo ernstig als het verwijderen van een RTL-verslaggever uit het hoofdkwartier van DENK, maar het is duidelijk hoe de verhoudingen met de media liggen: de politiek beslist of medewerking al dan niet opportuun is.

    • Hans Beerekamp