Trump wil de Amerikaanse overheid uitkleden – op defensie na

Begrotingsvoorstel Trump

Congres zal plannen Amerikaanse president bijna zeker ingrijpend wijzigen.

Foto AFP

De conservatief Grover Norquist maakte in 2001 furore met zijn uitspraak dat hij de overheid zó klein wilde maken dat hij haar ‘kon verdrinken in de badkuip’.

President Trump zet hiertoe nu een eerste stap, blijkt uit het begrotingsvoorstel dat hij donderdag naar het Congres zond. Om zijn verhoging van het defensiebudget met 54 miljard dollar en de bouw van de muur langs de grens met Mexico te kunnen bekostigen, stelt Trump drastische en in de naoorlogse geschiedenis van de VS ongekende bezuinigingen op andere onderdelen van de federale overheid voor.

Trump wil bezuinigen op zo ongeveer alles, van wetenschappelijk onderzoek, huisvesting, milieubeleid tot gezondheidszorg, voedselhulp en rampenbestrijding. Het voorstel lijkt daarmee de neerslag van de uitspraak van Trumps topstrateeg Steve Bannon, die zei dat hij de „bureaucratische overheid wil afbreken”. Trump wil sommige ministeries en grote overheidsinstellingen met eenderde afromen.

„Ieder agentschap en departement zal gedwongen zijn grotere efficiëncy te bereiken, en zal verkwisting moeten elimineren terwijl ze hun eervolle diensten verlenen aan het Amerikaanse volk,” schreef Trump in de introductie tot het voorstel. Maar hij stelt ook voor tientallen kleinere bouwstenen van de Amerikaanse overheid en samenleving in hun geheel weg te hakken, van de instantie die hulp aan daklozen verleent via de National Endowment for the Arts tot de Corporation for Public Broadcasting. Het plan neemt daarmee aanbevelingen over die de conservatieve Heritage Foundation in februari deed. Website Politico becijferde dat het woord ‘elimineren’ 230 keer voorkwam in dat plan.

Trumps eerste begotingsvoorstel is de opmaat tot een nieuwe reeks schermutselingen in het Congres – niet alleen tussen Republikeinen en Democraten, maar ook tussen Republikeinen onderling. Maar het is onwaarschijnlijk dat het Congres Trumps plannen accepteert zonder wijzigingen aan te brengen. Sommige onderdelen van het plan staan ver af van de Republikeinen in het Congres. Andere, zoals subsidies op huisvesting of voedselvoorziening, worden gebruikt door veel van Trumps kiezers. De voorstellen zullen banen kosten in staten waar in 2018 tussentijdse Congresverkiezingen zijn. En de sociale programma’s Medicare, Medicaid en Social Security, waar veel van Trumps kiezers van afhankelijk zijn en die samen met de rente op de staatsschuld zo’n tweederde uitmaken van de overheidsuitgaven van 4.000 miljard dollar in het komende fiscale jaar, laat hij ongemoeid. Republikeinse begrotingshaviken als Paul Ryan, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, vinden juist dat hierop als eerste moet worden bezuinigd.

Maar Trump maakt andere keuzes. De ‘historische stijging’ (met 9 procent ) van de defensie-uitgaven en het afsluiten van de zuidgrens wil hij bekostigen met bezuinigingen die de Democraten zien als een aanval op grote delen van de Amerikaanse overheid. Alle ministeries worden flink gekort, de meeste met meer dan tien procent. Naast Defensie krijgen alleen Homeland Security en Veteranenzaken er geld bij.

Het zwaarst getroffen worden het Environmental Protection Agency (31 procent minder budget) en het ministerie van Buitenlandse Zaken (min 29 procent). Het EPA, dat onderzoek doet naar milieu- en klimaatverandering en een belangrijke partner van Obama bij het uitvoeren van klimaatbeleid, zou 20 procent van de werknemers moeten ontslaan. Trump wil het Clean Power Plan, dat de uitstoot van CO2 door energiecentrales terugdrong stoppen, net als onderzoek naar klimaatverandering.

In lijn met zijn ‘America First’-doctrine wilde Trump de budgetten van Buitenlandse Zaken en USAID (ontwikkelingshulp) met maar liefst 37 procent korten, maar dat stuitte op een storm van protest in Trumps eigen partij. Senator Lindsay Graham noemde het voorstel „dood bij aankomst” en Marco Rubio twitterde: „Ontwikkelingshulp is geen liefdadigheid”. Ook de Republikeinse leider van de Senaat, Mitch McConnell, zei ook dat de begroting wat hem betreft op deze wijze niet door de Senaat zou komen.

Na een week overleg tussen Trump en minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson is het bezuinigingsvoorstel nu teruggebracht naar 29 procent. Toch is de verwachting nog steeds dat deze bezuinigingen aanzienlijke consequenties zouden hebben voor de Amerikaanse rol in de rest van de wereld. Volgens het blad Foreign Policy dringt het Witte Huis er bij Tillerson op aan vooral te snijden in de Amerikaanse bijdrage aan de VN, en het budget voor internationale vredesoperaties sterk te reduceren. Mikpunt van de bezuinigingsdrift zouden onder meer de Wereldbank, het kinderfonds Unicef en ontwikkelingsorganisatie UNHCR zijn. Op vredesoperaties waaraan de VS nu 2,5 miljard per jaar uitgeven, zou 1 miljard bezuinigd moeten worden. De VS betalen alleen al bijna een kwart van de organisatiekosten van de VN.

Trump wil de budgetten van de kustwacht en de rampenbestrijdingsorganisatie FEMA sterk korten. Met dat geld wil hij het aantal grensbewakers langs de grens met Mexico vergroten en een basis leggen voor de bouw van de grensmuur, waarvoor hij 4,1 miljard dollar uittrekt. Voor Democraten, die het toch al oneens zijn met vrijwel alle elementen uit Trumps begrotingsvoorstel, is dat onverteerbaar. Chuck Schumer, voorzitter van de Democraten in de Senaat, dreigde al de overheid lam te leggen met een overheidssluiting als de Republikeinen proberen in een tussentijdse begrotingswet geld voor de muur apart te zetten.

Een presidentieel begrotingsvoorstel is een blauwdruk; het Congres beslist hoe de pijn wordt verdeeld. Maar het stuk toont waar deze regering heen wil: een land waar de overheid zich voornamelijk op defensie en veiligheid concentreert, waar ondernemers niet gehinderd worden door milieuregels en waar de bevolking verder zichzelf moet zien te redden.

Het begrotingsvoorstel bergt ook een risico in zich, benadrukten de 120 gepensioneerde generaals die een brief stuurden naar het Congres om te protesteren tegen de voorgenomen bezuinigingen. Een overheid die alleen in het leger investeert, zal eerder genegen zijn naar militaire oplossingen te kijken, schreven ze – voor wie alleen een hamer heeft, wordt elk probleem immers een spijker. De officieren haalden de huidige minister van Defensie James Mattis aan, die in 2013 zei:

„Als je Buitenlandse Zaken niet volledig financiert, dan heb ik meer munitie nodig.”

    • Maartje Somers