Trump versus de vrijhandel

G20

In een Duits kuuroord komen de internationale afspraken tegen protectionisme onder druk te staan.

In Baden-Baden vinden de voorbereidingen voor de G20 plaats. Veel bezorgdheid is er over Trumps plannen de belasting op importen te verhogen. Foto Joe Burbank / Orlando Sentinel / AP, Uli Deck / DPA

De Verenigde Staten zijn de grote verliezers van de vrijhandel en Europa en China manipuleren hun valuta om de VS nóg meer uit te buiten. Dat zijn, kort gezegd, de grieven binnen de regering van Donald Trump over de huidige spelregels van de wereldeconomie. Deze week wordt Trumps verzet tegen de bestaande orde voor het eerst op de proef gesteld op het internationale toneel. In Baden-Baden, een Duits kuuroord, komen vrijdag en zaterdag ministers van Financiën en centrale bankiers van de G20-landen bijeen.

Niet eerder sinds de crisis was een G20-bijeenkomst met zo veel politieke spanning omgeven. In de aanloop naar de vergadering proberen de VS te morrelen aan het principe van vrijhandel. En gastland Duitsland zet zich schrap.

De strijd spitst zich toe op de slotverklaring van Baden-Baden, die altijd allang voor zo’n bijeenkomst wordt voorbereid. Persbureau Reuters meldt dat de Amerikanen een passage willen schrappen die nog wel voorkwam in de conclusie van het vorige G20-beraad in China vorig jaar: „Wij zullen ons verzetten tegen alle vormen van protectionisme.” De delegatie uit Washington DC, geleid door minister van Financiën Steven Mnuchin, wil dat soort pro-vrijhandelstaal niet lezen in een G20-verklaring waar een Amerikaanse handtekening onder staat. ‘Baden-Baden’ is zo een test voor de internationale krachtsverhoudingen in het tijdperk-Trump.

Politiek gevoelig

De G20 is een groep van negentien landen, waaronder de VS, China, Rusland, Duitsland, Frankrijk, Turkije en Zuid-Afrika, plus de Europese Unie. Samen zijn de G20-landen goed voor zo’n driekwart van de wereldhandel. Anders dan de Wereldhandelsorganisatie (WTO) kan de G20 landen niets opleggen, maar het weghalen van zo’n zinnetje tegen protectionisme ligt uiterst gevoelig. Volgens de Duitsers en de rest van de EU, en ook volgens onder meer China, zou dit de deur openen naar concrete protectionistische maatregelen.

Veel bezorgdheid is er over plannen van Trump om de belasting op importen te verhogen en de belasting op de export juist te verlagen (border adjustment tax). Volgens de Duitse bondskanselier Angela Merkel is dat niets minder dan een invoerheffing gekoppeld aan een exportsubsidie, schrijft het Duitse weekblad Der Spiegel. Vrijdag, wanneer de ministers bijeen zijn in Baden-Baden, ontmoet Merkel voor het eerst Trump in Washington. Dat bezoek stond al gepland op dinsdag, maar dit ging toen wegens slecht weer niet door.

Veel van wat er in Baden-Baden gebeurt, zal afhangen van dit gesprek tussen Merkel en Trump. Duitsland, exportnatie bij uitstek, verdiende de voorbije jaren steeds meer aan de handel met de VS, terwijl het Amerikaanse handelstekort alleen maar opliep. Volgens Der Spiegel wil Merkel de Amerikaanse president erop wijzen dat zijn grensbelasting in strijd is met WTO-regels. Samen met de Europese Commissie zou de bondsregering zelfs al werken aan vergeldingsmaatregelen. De EU kan de heffingen op Amerikaanse importen geleidelijk opvoeren.

Regering VS flink verdeeld

Dat zou neerkomen op een transatlantische handelsoorlog, maar de vraag is of het zo ver komt. Zeker omdat de Amerikaanse regering intern flink verdeeld lijkt te zijn. De Financial Times berichtte onlangs over een hoogopgelopen ruzie tussen protectionisten en gematigde aanhangers van vrijhandel in het Witte Huis.

In het protectionistische kamp zitten Trumps topstrateeg Steve Bannon, die zichzelf ‘economisch nationalist’ noemt. Ook de voorzitter van de Nationale Handelsraad, Peter Navarro, wil handelsbarrières opwerpen. Hij zette onlangs kwaad bloed in Duitsland door het land ervan te beschuldigen de waarde van de euro bewust te drukken om goedkoper te kunnen exporteren.

De hoogste economische adviseur van Trump, Gary Cohn, voert het vrijhandelskamp aan. Cohn komt van de internationaal opererende zakenbank Goldman Sachs.

In Baden-Baden zal één van de belangrijkste vragen zijn welk kamp in de VS de overhand heeft.

    • Mark Beunderman