Nieuw honger-hormoon ontdekt

Eetlust

Mensen krijgen het koud als ze flinke trek hebben. Dat gevoel ontstaat door het hormoon uridine, dat nog onbekend was.

Je kunt je nog zo goed aankleden bij een winterse wandeling: als je te weinig bananen eet, krijg je het alsnog koud. Voor die reactie zorgt het hormoon uridine. Foto iStock

Mensen met flinke trek, bij wie de energie uit hun laatste maaltijd op is, hebben het vaak koud. Hun lichaamstemperatuur daalt.

Dat wordt veroorzaakt door een hogere concentratie van het stofje uridine in het bloed, schrijven onderzoekers van de University of Texas in Dallas in de Science van vrijdag.

Na een maaltijd daalt de hoeveelheid uridine in het bloed en hebben we het weer lekker warm.

Daarmee is een nieuw hormoon ontdekt dat honger, verzadiging en lichaamstemperatuur regelt. De uridine die het kougevoel veroorzaakt wordt geproduceerd door vetcellen.

De rol van uridine is „ongetwijfeld van fundamenteel en groot belang voor de biologie en de geneeskunde”, schrijven twee Duitse stofwisselingsdeskundigen in een commentaar in Science. Ze noemen de vondst „een paradigmaverandering”.

De vondst laat zien dat de wetenschap van honger- en verzadigingsgevoelens nog lang niet af is. Een vol of leeg gevoel krijgen we door signaalstoffen die door maag, darmen en vetcellen de bloedbaan in worden gestuurd. In de hersenen worden die signalen, bij mens en dier, gecombineerd met eerdere ervaringen.

De afgelopen 25 jaar is het ene na het andere boodschappermolecuul ontdekt. Wereldnieuws was in 1995 de ontdekking van leptine. Daarmee was het boodschappermolecuul van de energiebalans ontdekt, was het idee. Een medicijn tegen overgewicht lag in het verschiet. Farmaceutisch bedrijf Amgen betaalde Rockefeller University 20 miljoen dollar voor de octrooirechten op leptine. Dat geld is nooit terugverdiend, want leptine ontnam vooral muizen en ratten hun eetlust. Bij mensen doet het weinig.

Inmiddels worstelen onderzoekers met de ingewikkelde interacties tussen stoffen als leptine, ghreline, PYY en een handvol andere boodschappermoleculen. Daar is uridine nu aan toegevoegd. Maar nog steeds staat in de publicatie in Science, en in het commentaar, dat uridine wellicht een aanknopingspunt is voor een nieuw medicijn tegen diabetes of vetzucht.

De onderzoekers uit Dallas deden hun experimenten vooral in muizen en konden de uridine-stofwisseling ontrafelen door proeven met genetisch veranderde muizen. De experimenten met mensen waren minder uitgebreid, maar het lijkt erop dat uridine bij mensen vrijwel dezelfde regulerende werking heeft.

Opvallend is dat uridine in het voedsel (het zit volop in vlees en in planten) geen invloed heeft op de lichaamstemperatuur. Vanuit de darm wordt de stof via de lever vrijwel helemaal via de galblaas uitgescheiden. Het temperatuur-effect komt juist van uridine uit de vetcellen.

    • Wim Köhler