Recensie

Muzikaal eerbetoon aan de architectuur

Bouwkunst en muziek zijn twee vruchten van één boom, geloofden architecten Dudok en Berlage. De naar hen vernoemde kwartetten lieten dat horen en zien.

Foto Pieter Kers

Architecten Hein Berlage en Willem Dudok zochten in wezen altijd naar een samensmelting van de kunsten. Muziek was daar één van. „Ik heb”, schreef Dudok, „meer te danken aan componisten dan aan bouwkunstenaars. Diep voel ik de gemeenschappelijke basis van muziek en architectuur.”

Twee Nederlandse ensembles vernoemden zich naar de beide bouwmeesters. In het Muziekgebouw aan ’t IJ brachten de strijkers van het Dudok Kwartet en de saxofonisten van het Berlage Kwartet een eerbetoon aan hun naamgevers, gesteund door de lichtkunst van Vladimir Grafov. Klank en kleur vormden bij tijd en wijle één naadloos geheel. Zo won Arvo Pärts Fratres aan meditatieve kracht middels het spel van licht en stralen, dat deed denken aan het vallen van zonlicht door gebrandschilderde kerkramen. En gedurende Debussy’s Le cathédral engloutie, de verzonken kathedraal, waande je je werkelijk onder water, geborgen in de groene en blauwe schemering, en onder de golvende schittering die lampen en ingenieuze boogspiegels op het plafond wierpen. Beide ensembles zaten in een gebouw van licht, met doorzichtige muren.

De teaser voor Under Construction.

In het Vijfde Strijkkwartet van Béla Bartók - de componist die regelmatig bij de Dudoks logeerde totdat hij zich laatdunkend uitliet over Brahms - vormden de acht musici een cirkel, een meetkundig figuur geheel in overeenstemming met de muziek die na de nodige omzwervingen terugkeert naar haar beginpunt. In dit werk zijn vele bouwkundige principes terug te vinden. Hier koos Naivi voor een statisch lichtbeeld, waarvan het rood goed paste bij zowel het geweld als de melancholie die Bartók oproept.

Beide gloedvol spelende kwartetten reisden ook verder terug in de tijd, naar Bach, grondlegger van het klassieke fundament, en naar Sweelinck die in zijn Psalm 150 de architect van de schepping bezingt. In de blauwzwarte schemer leek de wereld „nog woest en doods en lag de duisternis over de oervloed”. Beeld en muziek versmolten gisteravond tot één bouwwerk.

    • Joost Galema