In het noorden kleurt de kaart weer CDA-groen

CDA Met bescheiden vreugde viert het CDA zijn winst van zes zetels. De kans dat de partij mee mag doen aan coalitiegesprekken is groot.

CDA-Kamerleden Mona Keijzer (links) en Madeleine van Toorenburg op de CDA-avond in De Remise, Den Haag.
CDA-Kamerleden Mona Keijzer (links) en Madeleine van Toorenburg op de CDA-avond in De Remise, Den Haag. Foto LEX VAN LIESHOUT/ANP

Even na middernacht, als 10 procent van de stemmen is geteld, knalt het los bij het CDA: de kaart kleurt groen in het noorden, op plekken die in 2012 PvdA-rood werden. Het is de beloning voor vier en een half jaar oppositie voeren en voor een campagne waarin alles op zijn plaats leek te vallen, met name buiten de Randstad.

Tot die tijd was de sfeer nog ingetogen in de voormalige tramremise in Den Haag, waar de partij bijeen was. Het CDA leek op winst af te koersen, maar ergens knaagde het.

Want tot afgelopen weekeinde zat het CDA in een opwaartse stroom. Men droomde zelfs van 20-plus zetels. Dankzij de afwezigheid van PVV-leider Geert Wilders in de debatten kreeg Sybrand Buma de ruimte om zich te profileren als premierskandidaat. Dat deed hij ook in het eerste tv-debat met Mark Rutte. En toen kwam de ruzie met Turkije en toonde VVD’er Rutte zich een staatsman.

Het CDA was van ver gekomen. In 2010 verloor de partij 20 van haar 41 zetels, in 2012 bleven er nog maar 13 over. Dat was het vijfde verlies op rij voor een partij die tot dan toe altijd een factor van belang was geweest. Sindsdien ging het bij elke verkiezing – gemeente, Europees parlement, Provinciale Staten – steeds iett beter. De partij hervond haar stem, haar eigen geluid.

Bij iedere gemeente, iedere uitslag kan in de tramremise gejuicht worden. Zelfs in de grote steden, nooit de forte van het CDA, worden procentpunten bijgeteld. De polonaise wordt ingezet, het Wilhelmus .

„De weg omhoog is gevonden”, zegt Mona Keijzer, de nummer twee. „Dit is hoopgevend”, zegt senator Elco Brinkman. „Dit is bijna 50 procent erbij”, zegt Raymond Knops, de nummer zes. En CDA-partijleider Sybrand Buma zegt „ontzettend trots” te zijn: „Vier jaar geleden hadden we geen idee hoe verder, we zaten in zo’n diep dal. Ik ben dolblij.”

Buma: links én rechts in coalitie

In een toespraak zegt Buma: „Het CDA hoort vanavond bij de winnaars.” En: „Juich maar voor jezelf.” Het duurt dan nog een paar uur voor dat juichen echt van harte gaat.

Een coalitie zonder de christen-democraten zal moeilijk worden. De partij is immers in de Eerste Kamer de grootste oppositiepartij. „Deze uitslag is reden om met anderen te gaan praten”, zegt Buma. Een toekomstige coalitie zal volgens hem links én rechts bevatten. Maar de partij heeft ook haar les geleerd van 2010, van de gedoogcoalitie met VVD en PVV. Dat werd het CDA nog lang nagedragen. Op de vraag of hij na vier jaar oppositie voeren klaar staat om te mee te regeren, antwoordt Buma dan ook: „Alleen als wij voldoende van onze plannen kunnen realiseren.”