Het blauw van de VVD domineert de kaart

Politiek landschap

Verliezen én domineren: de VVD is het gelukt. In versplinterd Nederland is de partij toch in veel gemeenten de grootste.

Foto Jerry Lampen/ANP

Het is waarschijnlijk niet vaak voorgekomen dat een partij die flink verloren heeft, toch haar kleur aan de kaart van Nederland heeft gegeven. Dat geldt wel in 2017 voor de VVD. Het blauw van de liberalen is dominant op de politieke kaart.

Dat dit kan, komt doordat de PvdA is weggevaagd, in 2012 nog de tweede partij. Er zijn maar weinig plekken waar andere partijen zo van die ineenstorting hebben geprofiteerd dat zij de nieuwe nummer één werden. Eigenlijk is dit alleen het CDA gelukt, nu in veel gemeenten in het oosten en noorden het grootst. Hier en daar hebben GroenLinks, D66, PVV en SP de koppositie overgenomen.

Wat valt op aan de nieuwe politieke kaart van Nederland?

Groningen

Ofschoon in het Groningse aardbevingsgebied een flinke weerzin tegen ‘Den Haag’ is ontstaan, is in een flink deel van het gebied toch een zeer traditionele partij nu de grootste: het CDA. Dat houdt verband met de protestants-christelijke bevolking in het westelijke aardbevingsgebied. En in Slochteren, waar de grond het vaakst gebeefd heeft (337 keer sinds 1986), is nu juist de VVD de grootste geworden, ondanks een procentueel verlies. In het oostelijke bevingsgebied is de bevolking veel linkser.

SGP en ChristenUnie

De twee kleine protestantse partijen, SGP en ChristenUnie, zijn nagenoeg even groot gebleven. Toch is er voor de ChristenUnie iets bijzonders gebeurd: in het seculiere Amsterdam is die partij in aanhang bijna vertweevoudigd. Ze krijgt er nu bijna 6.000 stemmen – meer dan het dubbele van de aanhang in het zeer christelijke Nunspeet. Dat kan te maken hebben met de groei van de partij in de Bijlmer. Ook frappant: op Urk is een groot deel van de ChristenUnie-aanhang naar de SGP overgestapt.

Lees ook: Hoe stemden jouw buren? Bekijk het op de uitslagenkaart

D66 en GroenLinks

Twee van de grote winnaars van deze verkiezingen zijn GroenLinks en D66. Beide partijen hebben een aanhang in steden met een hoogopgeleide bevolking. Bij GroenLinks vallen dan vooral de studentensteden op, zoals Leiden en Delft. Maar ook in Utrecht, Wageningen en Nijmegen doen beide partijen het goed.

De PVV

De PVV is voor een deel gegroeid in gemeenten en regio’s waar het CDA vaak sterk is, zoals Westland, de Betuwe, de Biblebelt en Noordoost-Friesland. Veel mensen die daar voorheen juist PvdA hebben gestemd, zijn nu overgestapt naar de PVV. En opvallend: juist in Venlo, waar Geert Wilders vandaan komt, heeft de PVV verlies geleden.

Denk

Denk is met drie zetels in de Kamer gekomen. Haar aanhang komt vooral uit gemeenten met een grote populatie Turkse Nederlanders: de grote steden, maar ook Culemborg, Tiel, Roermond, Bergen op Zoom en Almelo.

    • Arlen Poort