De ‘Blair Witch Project’ onder de podcasts

Fictieve podcastseries worden steeds overtuigender, én populairder. In Rabbits, over de zoektocht naar een verdwenen meisje, wordt het woord ‘fictie’ juist koste wat kost vermeden.

Het lijkt soms of er geen podcastserie meer van start gaat zonder een mysterieuze verdwijning in aflevering één. Logisch misschien, want als maker wil je luisteraars vasthouden, en hoe kan dat beter dan door ze nieuwsgierig te maken naar hoe iets griezeligs afloopt?

Dus ja, Yumiko is weg. Het ene moment werkt ze nog fanatiek aan een boek, het volgende is ze foetsie. Haar beste vriendin Carly Parker vermoedt dat Yumiko’s onderzoek naar een huiveringwekkend ondergronds ‘spel’ daar iets mee te maken heeft. Maar de politie heeft geen trek in haar complottheorieën, dus ze moet zelf op onderzoek uit.

Rabbits stootte twee weken geleden met de eerste aflevering meteen door naar de toppositie in de Amerikaanse podcast-charts. Het is een combinatie van twee trends binnen het genre. Ten eerste de ‘serialized’ podcast: een over meerdere afleveringen uitgestrekt verhaal. Podcastseries ontdekken wat voor Netflix- of HBO-series al langer werkt en gebruiken plot, spanningsboog, karakterontwikkeling en cliffhangers om luisteraars te laten binge-listenen.

Ten tweede: fictie. The Truth en Welcome to Night Vale waren jaren geleden de eerste twee podcasts die met fictie een trouw publiek vonden, maar dat waren op zichzelf staande afleveringen. Gecombineerd met de serie-opzet leidde dat tot onder meer The Black Tapes (2015), van dezelfde makers als Rabbits.

Uit de hand lopend experiment

De tot nu toe meest ambitieuze fictie-podcast verscheen dit najaar: Homecoming, van podcastnetwerk Gimlet. In zes delen vertelt de serie het verhaal over een uit de hand lopend experiment met terugkerende militairen. Onder anderen de Oscar-genomineerde Catherine Keener (Being John Malkovich), David Cross (Arrested Development) en David Schwimmer (Friends) deden de stemmen. Waar een mysterie-podcast als Limetown eerder nog faalde vanwege het lachwekkend slechte acteerwerk achter de stemmen, was Homecoming overtuigend. En het is veelzeggend voor de doorbraak van het genre dat gerenommeerde acteurs zich lenen voor een podcastproject.

In Rabbits wordt het woord ‘fictie’ koste wat kost vermeden. Er moet juist een illusie ontstaan dat er écht een meisje vermist is en er écht iets vreemds aan de hand is waar we allemaal niets van weten.

In de eerste aflevering, van ruim drie kwartier, stelt Parker ons haar vermiste vriendin voor en vertelt ze wat ze weet over een occult spel, bekend onder de naam Rabbits. Het blijkt sinds 1959 te bestaan en inmiddels aan de negende ronde bezig te zijn. Winnaars van vorige edities zijn onvindbaar. Het is voor deelnemers verboden erover te praten (erg Fight Club). Het wordt gespeeld door een klein groepje mensen over de hele wereld. En het kan, als je niet oppast, gemakkelijk de dood tot gevolg kan hebben. Dumduduuum.

Steeds dieper in de rabbit hole

Alles wordt uit de kast getrokken in dit mysterieverhaal. Yumiko zou tijdens de research voor haar boek op het spel zijn gestuit, wat haar vermissing kan verklaren. Parker doet allerlei aanverwante raadsels en theorieën uit de doeken, die je steeds dieper de rabbit hole in trekken. Ze vindt documenten die – heel slim, want dat maakt het meeslepend – luisteraars zelf kunnen inzien op de website van de podcast. En er is af en toe ruimte voor relativerende humor.

Het acteerwerk is niet zo goed als in Homecoming, maar goed genoeg. En dat spelen met feit en fictie werkt aardig, zoals bij de Blair Witch Project. Het is prettig om toe te geven aan dat flintertje twijfel: kan dit echt…?

Juist daarom is het zo raar als de stem van Carly Parker ineens overschakelt naar een reclameblok. Twee keer in drie kwartier wordt de luisteraar onhandig uit de illusie losgewrikt om matrassen of postzegels aangeprezen te krijgen. Alsof Frank Underwood zich naar de camera keert en over korting op olijfolie begint.

Natuurlijk, er moet geld verdiend worden met zo’n podcast, maar het was veel beter geweest als ook voor de advertenties een vorm was gevonden die werkt binnen de waanwereld die Rabbits zo zorgvuldig probeert op te bouwen.