Turkse minister mocht wel komen spreken, mits voor besloten kring

diplomatiek conflict

Den Haag bood Ankara aan dat minister Cavusoglu kon komen spreken – in besloten kring. Kort hierna escaleerde het conflict.

Een ja-sticker, een dag na de rellen bij het Turkse consulaat. Foto Koen van Weel/ANP

Niet alleen Turkije, maar ook Nederland heeft een belangrijke rol gespeeld in de escalatie van het diplomatiek conflict van de laatste weken. Kort voor de intrekking van de landingsrechten voor de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Mevlut Cavusoglu op zaterdagochtend, stelde Nederland een ultimatum aan Ankara. De Turkse minister mocht alleen in Nederland spreken als dat in besloten kring was, met rond de vijftig bezoekers.

Dat mocht niet bij het consulaat in Rotterdam waar demonstraties waren aangekondigd, maar bijvoorbeeld wel in de ambassade in Den Haag. Weigerden de Turken dit aanbod, dan zouden de landingsrechten van de minister worden ingetrokken. Met dat scenario hield Den Haag toen al dagenlang rekening.

Lees de gehele reconstructie: Waarom laten ze die vrouw niet gewoon binnen?

De Turken weigerden, mede omdat ze de gegevens van de circa vijftig bezoekers zouden moeten overleggen aan de Nederlandse autoriteiten. „Onacceptabel gedrag van een bevriend land”, aldus een hooggeplaatste Turkse ambtenaar. Nadat de Turkse minister op CNN Türk met „zware sancties” had gedreigd, trok Den Haag inderdaad de landingsrechten in.

Achteraf wezen premier Mark Rutte (VVD) en minister Bert Koenders (Buitenslandse Zaken, PvdA) juist het Turkse dreigement aan als reden voor de escalatie. „Wij laten ons niet intimideren”, aldus Koenders.

Uit een reconstructie van NRC over het ernstige diplomatieke conflict tussen Nederland en Turkije blijkt verder dat het kabinet een strakke regie voerde, ook richting Rotterdam. Zaterdag vonden daar rellen plaats met meerdere gewonden aan de kant van zowel de politie als betogers. Dinsdag bedankte de Rotterdamse korpschef Frank Paauw in een mail zijn korpsleden. Hij schreef dat hij „zeer veel waardering” heeft voor agenten die „deze complexe, gevaarlijke en soms ook moeilijk te begrijpen klus hebben geklaard”.

Nadat Nederland de landingsrechten van Cavusoglu introk, kwam de Turkse minister van Familiezaken, Betul Sayan Kaya, afgelopen zaterdag met de auto vanuit Duitsland naar Nederland. Het was eveneens een scenario waarmee het kabinet al sinds woensdag rekening hield.

Lees ook Het hele scenario was vorige week al bekend

Toen het inderdaad gebeurde, stond het kabinet erop dat deze minister staande gehouden werd. „Er was een opdracht van het kabinet, bij monde van premier Rutte”, zegt korpschef Paauw, „dat de politie en de Koninklijke Marechaussee deze mevrouw zouden staande houden en zouden teruggeleiden naar Duitsland, waar ze vandaan kwam”.

Kaya stond urenlang buiten het Rotterdamse consulaat en vertrok pas toen de Rotterdamse politie haar auto dreigde weg te takelen. Een belangrijke Turkse diplomaat stelt dat Kaya daarna naar een politiebureau in Nijmegen werd gebracht en daar tegen haar wil werd vastgehouden. Ook zou haar paspoort zijn afgepakt. „Ze moest daar wachten totdat de Duitse begeleiders en haar eigen assistenten bij het rendez-vous waren gearriveerd”, zegt politiechef Paauw. Volgens de Rotterdamse politie is het paspoort na controle weer teruggegeven.

    • Elsje Jorritsma
    • Enzo van Steenbergen
    • Kees Versteegh