‘Turken mogen dubbele nationaliteit houden door associatieverdrag’

NRC Checkt Dat zei CDA-lijsttrekker Sybrand Buma zondag in het discussieprogramma Buitenhof.

Buma brengt zijn stem uit voor de Tweede Kamerverkiezingen in de Sint Maartensschool in Voorburg. Foto ANP / Lex van Lieshout

Aanleiding

Het associatieverdrag tussen de EU en Turkije zorgt ervoor dat Turkse Nederlanders naast de Nederlandse nationaliteit ook hun Turkse nationaliteit mogen behouden. Dat zei CDA-lijsttrekker Sybrand Buma zondag in het discussieprogramma Buitenhof „Ze mogen hun nationaliteit houden door een associatieverdrag”, zei Buma letterlijk. „We moeten van dat associatieverdrag af.”

Klopt het dat Turkse Nederlanders hun Turkse nationaliteit mogen behouden als gevolg van dat associatieverdrag?

En, klopt het?

Eerst even wat cijfers. In 2015 publiceerde het CBS statistieken waaruit blijkt dat het aantal Nederlanders met een dubbele nationaliteit sinds 1998 in 2014 was gestegen naar 1,3 miljoen mensen. 312.000 Turkse Nederlanders hadden toen een dubbele nationaliteit. In 1998 waren het er 171.434. Dat zijn de meest recente cijfers, sinds 2014 houdt het CBS geen registratie meer bij van Nederlanders met een dubbele nationaliteit.

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie is een lijst van landen die de Immigratie- en Naturalisatiedienst IND hanteert, bepalend voor de vraag of immigranten hun oorspronkelijke nationaliteit en dus twee paspoorten, mogen behouden. Dat is onder meer afhankelijk van Nederlandse wetgeving en die van het land van herkomst.

Volgens de woordvoerder is vervulling van de militaire dienstplicht in Turkije en erfkwesties voor veel Turkse Nederlanders een belemmering om hun oorspronkelijke nationaliteit op te zeggen. Het is ook geen dwingende voorwaarde om het Nederlanderschap te krijgen. Immigranten die de Nederlandse nationaliteit willen, hoeven ook niet aan te tonen dat ze hun oorspronkelijke nationaliteit hebben opgegeven. Ze moeten alleen een verklaring ondertekenen dat ze bereid zijn om dat te doen.

Formeel hanteert de IND de regel dat immigranten die Nederlander willen worden, hun oorspronkelijke nationaliteit opzeggen. Maar in de praktijk zij er tal van uitzonderingsgronden. Als de wetgeving in het land van herkomst het opgeven van de nationaliteit niet toestaat, bijvoorbeeld. Of als een immigrant getrouwd is met een Nederlandse partner. Of als er in het land van herkomst veel geld moet worden betaald om afstand te doen. Of als het erfrecht niet meer geldt na inlevering van de nationaliteit.

Zo mogen Argentijnen – denk aan koningin Máxima – net als Marokkanen hun nationaliteit niet opgeven en hebben dus na naturalisatie in Nederland automatisch twee paspoorten. Veel Turkse Nederlanders hebben volgens de woordvoerder een Nederlandse partner en hoeven daarom geen afstand te doen van hun Turkse nationaliteit.

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken is er in het associatieverdrag met Turkije niets geregeld over die dubbele nationaliteit. „Dat associatieverdrag is een multilateraal verdrag tussen de EU en Turkije, terwijl de gang van zaken rond naturalisatie bilateraal geregeld is tussen de individuele lidstaten en Turkije.

Conclusie

Buma wilde twee dingen zeggen, stelt zijn woordvoerder nu. „Hij wil dat én het associatieverdrag wordt opgezegd én dat er met landen wordt onderhandeld waar het moeilijk of verboden is om na naturalisatie in Nederland, afstand te doen van de oorspronkelijke nationaliteit.”

We beoordelen Buma’s uitspraak dat „ze hun nationaliteit mogen houden door dat associatieverdrag” als onwaar.

    • Jos Verlaan