SXSW#5: Kim Dotcom

Op SXSW ging een opmerkelijke documentaire in première over Kim Dotcom. De man achter Megaupload.com, een grote aanbieder van illegale films en muziek, vecht in Nieuw-Zeeland tegen uitlevering naar de VS.

Nieuw-Zeelandse agenten bestormden in januari 2012 de villa van internetondernemer Kim Dotcom. De politie kreeg steun van de FBI.

Er zijn films waarin een goede hoofdpersoon iets slechts doet. Voor zo’n man of vrouw is het vaak niet moeilijk sympathie op te brengen. Maar andersom? Een slechte hoofdpersoon die iets goeds doet, wekt een stuk minder sympathie op.

Dat geldt althans voor Kim Dotcom, naar eigen zeggen de grootste hacker van de wereld. De documentaire Kim Dotcom: Caught in the web, die deze week zijn wereldpremière beleefde op het South by Southwest-festival in Austin, laat je achter met een ambivalent gevoel. Kim is een ijdele, met geld smijtende internetboef, maar hij blijkt ook het slachtoffer van afluisterpraktijken en manipulatie van de Nieuw-Zeelandse en Amerikaanse autoriteiten.

De Nieuw-Zeelandse documentairemaker Annie Goldson vertelt het verhaal van Kim in heldere actuele beelden. Ze heeft twee jaar lang gezeurd om Dotcom te mogen interviewen, vertelde ze in Austin. Maar ze put ook dankbaar uit archiefmateriaal van Dotcom zelf. Van de beelden van zijn beveilingscamera’s tot oude filmpjes van een jonge Kim.

Als Kim Dotcom nog Kim Schmitz heet, is de Duitser al bekend. Regelmatig verschijnt Kim in talkshows op de Duitse tv. Eerst om te vertellen hoe geweldig hij kan inbreken in computersystemen en later hoe hij met die verhalen veel geld verdient als consultant.

Dotcom gaat daarna in het entertainment. Met zijn internetbedrijf Megaupload.com verdient hij miljoenen: de site was tot een paar jaar geleden een razendpopulaire bestemming voor illegale muziek en speelfilms. Dotcom schendt op grote schaal het auteursrecht; door zijn acties zouden de Amerikaanse entertainmentbedrijven meer dan 500 miljoen dollar zijn misgelopen. Dotcom vlucht naar Hongkong en later naar Nieuw-Zeeland.

Op de rustige eilandengroep in de Grote Oceaan betrekt hij het tot ontsteltenis van de lokale bewoners een groot landhuis op een heuvel en viert hij er zijn miljoenen. Auto’s, jachten, een privéjet en een vuurwerk van een half miljoen dollar om de bewoners van de stad Auckland een gelukkig 2011 te wensen.

Maar dan komt de ommekeer. In 2012 valt de Nieuw-Zeelandse politie met (aanvankelijk geheim gehouden) hulp van de FBI Kims villa binnen. De helikopters, de machinegeweren en de agressieve belegering verwacht je eerder in Narcos, of, zegt een advocaat van Dotcom in de documentaire, tijdens de jacht op Osama Bin Laden. De internetondernemer zou hebben gezwaaid met een vuurwapen, maar dat blijkt later een leugen van de Nieuw-Zeelandse politie.

Wat volgt is een jarenlange strijd tegen uitlevering aan de VS. In Nieuw-Zeeland is het schenden van copyright geen misdrijf om voor te worden uitgeleverd. Kim Dotcom gelooft dat hij het slachtoffer is van een samenzwering tussen de Nieuw-Zeelandse regering, het Witte Huis en Hollywood. Hij zou naar Nieuw-Zeeland zijn gelokt om daarna op een presenteerblaadje aan de VS te worden overhandigd. Zo zou de Nieuw-Zeelandse premier hebben veiliggesteld dat The Hobbit en andere speelfilms in zijn land zouden worden opgenomen, aldus Dotcom.

Tijdens de rechtzaken moet de Nieuw-Zeelandse regering bekennen dat het ook eigen ingezetenen laat spioneren. Net als Edward Snowden openbaarde over de VS. Nieuw-Zeeland vormt met de VS, Canada, Australië en het Verenigd Koninkrijk een massasurveillancenetwerk dat bekend wordt als Five Eyes.

Zo schetst Annie Goldson niet alleen de opkomst en ondergang van een zelfverzekerde internetondernemer, die al begreep hoe je moet gebruikmaken van de opslagcapaciteit op internet voordat dat ‘de cloud’ heette. De documentairemaker vertelt ook het verhaal van een klein land als Nieuw-Zeeland dat zijn rustige gemeenschap, gezapige politiek en neutrale status overhoop gehaald zag worden door Kim Dotcom.

Om niet te worden uitgeleverd probeert Dotcom bijvoorbeeld in het parlement te komen (zie ook Pablo Escobar, bijvoorbeeld in de Netflix-serie Narcos). Dat lukt niet. Dotcom’s Internetpartij fuseert met de links-activistische Mana-partij. Maar die haalt geen zetels. ,,Het spijt me”, zegt Dotcom op de verkiezingsavond tegen zijn aanhangers. ,,Het merk Kim Dotcom heeft jullie politieke beweging vergiftigd.”

De afgelopen weken was in Nieuw-Zeeland enige beroering over de financiering van de documentaire. Het Nieuw-Zeelandse Filmfonds heeft de film bekostigd met subsidie. Maar, haastte Goldson zich te zeggen na afloop van de voorstelling in Austin, de overheid heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de documentaire.

Ondertussen is Dotcoms juridische strijd tegen Nieuw-Zeeland nog lang niet ten einde. Hij blijft strijden tegen uitlevering naar de VS.

    • Jan Benjamin