Eindelijk: eerste paal voor Collectiegebouw

Openbaar kunstdepot

Museum Boijmans Van Beuningen krijgt eindelijk zijn Collectiegebouw. De eerste paal gaat vrijdag in de grond, in 2020 gaat het open.

De bouwwerkzaamheden van het nieuwe Collectiegebouw van Museum Boijmans van Beuningen zijn begonnen. De eerste paal gaat vrijdag in de grond. Foto: Walter Herfst

Op de plek waar morgen de eerste paal de grond ingaat van het Collectiegebouw van Museum Boijmans Van Beuningen, stonden een jaar geleden nog 255 bomen. Acacia’s waren het, om precies te zijn: robinia pseudoacacia’s. Vanwege een te hoge grondwaterstand verkeerden ze in slechte conditie, hadden bomenexperts van de gemeente kort daarvoor geconstateerd. Volgens de experts hadden de acacia’s „alleen kans om te overleven” als ze zo snel mogelijk werden „verplaatst naar het gemeentelijke bomendepot”. Op dat opvangadres, bij het Kralingse Bos, worden bomen verzorgd tot ze klaar zijn voor een nieuwe plek in Rotterdam.

Dus dat gebeurde: de acacia’s werden in de loop van maart en april weggehaald. Maar niet iedereen geloofde in de goede trouw van de gemeentelijke ingreep. Jelle Reumer niet bijvoorbeeld, van 1987 tot 2015 directeur van het Natuurhistorisch Museum. „Opeens waren die bomen ziek en moesten ze weg, bizar gewoon”, vond Reumer. Voor Reumer is het Collectiegebouw „een prestigeproject dat het park kapot maakt”. Ook anderen hadden dat bezwaar.

De hoogste rechter oordeelde: de bouw gaat door

Juli vorig jaar oordeelde de hoogste rechter dat de bouw door mag gaan, zij het met wat aanpassingen. Vijf maanden later, in december, ging de gemeenteraad definitief akkoord.

Dus komt het Collectiegebouw er: een openbaar toegankelijk depot dat de wateroverlast in de huidige kunstdepots moet oplossen en waar bezoekers straks kunnen meekijken met restauraties. Er zullen 70.000 werken te zien zijn, op een totale oppervlakte van zo’n 15.000 vierkante meter. Het door architectenbureau MVRDV ontworpen gebouw gaat 6 verdiepingen tellen, in de gevel komt 6.609 vierkante meter glas.

En dan de kosten. Die bedragen vooralsnog 60 miljoen euro, 9 miljoen meer dan begroot. Een deel daarvan (20 miljoen) wordt geschonken door Stichting De Verre Bergen van miljardairsfamilie Van der Vorm. De rest bestaat uit een lening, die het museum in de loop van 40 jaar aflost door middel van huurbetalingen. De gemeente Rotterdam draagt jaarlijks 2,5 miljoen bij, dat is geld voor de exploitatie.

Een ‘wederzijds leerproces’

Directeur Sjarel Ex van Boijmans Van Beuningen noemt de afgelopen jaren „een wederzijds leerproces” dat „we uiteindelijk zonder al te veel brokken hebben doorstaan”. Maar liever dan terug te blikken, kijkt hij vooruit: „Ik ben ervan overtuigd dat we een prachtig nieuw gebouw krijgen, waar we met z’n allen straks enorm trots op zullen zijn.”

De museumdirecteur verwacht jaarlijks 90.000 bezoekers voor het Collectiegebouw (120.000 in het jaar van de opening, 2020). Die komen dan bovenop de gemiddeld 300.000 bezoekers voor Boijmans nu. Ex: „Dit is een volkomen nieuw aanbod. Tot nu toe laten we niet meer dan een negende zien van onze collectie, de rest zit in depot. Straks komt daar dus acht negende bij.” Ook denkt hij dat „mensen het fascinerend zullen vinden: zien hoe kunst wordt gerestaureerd en geconserveerd”.

Vooruitlopend daarop kunnen bezoekers van Boijmans Van Beuningen sinds een paar dagen op zaal meekijken met museummedewerkers, terwijl die tijdens de tentoonstelling Alles aan kant stukken uit de kantcollectie inventariseren. „Een voorproefje van de werkwijze van het Collectiegebouw”, noemt het museum dat.

De verwijderde acacia’s in het ‘boomdepot’. De bomen zullen worden herplaatst. Foto: Gemeente Rotterdam. Foto: gemeente Rotterdam

En de 255 acacia’s?

Behalve uit entree-gelden krijgt het Collectiegebouw straks ook inkomsten uit de verhuur van depotruimte aan kunstverzamelaars. Zo’n 1.900 vierkante meter, 15 procent van het totaal voor kunst bestemde vloeroppervlak, is daarvoor gereserveerd.

Hebben zich al particuliere huurders gemeld? Jazeker, zegt Sjarel Ex, „maar wij bewaren stilzwijgen over hun identiteit”. KPN wil wel worden genoemd, „daarvan krijgen we de bedrijfscollectie in beheer”. Wat hij ook verwacht: „Het beheer van collecties van musea die tijdelijk dicht moeten voor een verbouwing.”

En de 255 acacia’s? Daar gaat het goed mee, laat de gemeente weten: „Ze zijn in goede conditie de zomer en winter doorgekomen en staan er mooi bij in het bomendepot. Slechts twee bomen zijn vorige zomer overleden.” De bomen zullen worden herplaatst, maar niet in het park. Op het dak van het Collectiegebouw komen over een paar jaar „75 bomen die speciaal bestand zijn tegen hoogte en weer en wind”.

    • Gretha Pama