Doe mee met het onderzoek over de verkiezingsuitslag

Bent u blij of juist bezorgd over de verkiezingsuitslag? Gaan we – politiek gezien – mooie jaren tegemoet, of bent u juist somber gestemd?

Geef antwoord op de korte vragenlijst of schrijf uw gevoelens van u af. NRC probeert op deze manier een indruk te krijgen hoe de verkiezingsuitslag valt. Tevens wil NRC met een paar thema’s die in de antwoorden terugkeren aan de slag. Lees hieronder de eerste reacties van meer en minder bekende Nederlanders.

Karin Welgraven: bijstandsmoeder, helpt mensen met een laag inkomen in Geldermalsen


Stemt de uitslag van de verkiezingen u optimistisch of pessimistisch?
Ik ben hartstikke pessimistisch. Als PVV-stemmer ben ik natuurlijk blij met de winst van de PVV, maar als je naar de rest van de uitslag kijkt, dan concludeer ik dat Nederland nog steeds niet wakker is geworden. De VVD met zijn valse belofte van 1000 euro is toch weer de grootste. Dat is de partij die mensen aan de onderkant hun vakantietoeslag wil afnemen, ongelooflijk. En dan al die andere partijen die winnen en het eigen risico in de zorg intact willen laten. Kennelijk leven we nog steeds in een land waar je moet betalen als je ziek bent.

Wat vindt u van de groei van niet-traditionele partijen?
Forum voor Democratie vind ik supergoed. DENK moesten ze eigenlijk verbieden. Dat vind ik een stelletje Erdogan-aanhangers.

De PVV boekte winst. Hoe moeten politici en burgers reageren op deze groei?
Ga er wat mee doen, wees je bewust van het feit dat er echt heel veel mensen zijn die het helemaal gehad hebben met de politiek. Dat komt in deze verkiezingsuitslag niet goed door.

Wat vindt u van de verbrokkeling van het parlement in middelgrote en kleine partijen?
Die vind ik eigenlijk wel positief. Want daardoor is het moeilijk een coalitie te vormen. Die ligt over een jaar dan toch weer op z’n gat, haha.

Wat heeft hoofdzakelijk uw stem bepaald?
Zowel door wat er in Nederland gebeurt als in mijn eigen leefomgeving. Wat ik hier in Geldermalsen allemaal heb meegemaakt, heeft mij echt niet vrolijk gestemd. Een gezin van statushouders met vier kinderen in Geldermalsen krijgt 45000 euro, terwijl er op onze voorzieningen alleen maar bezuinigd wordt. Bizar.

Jort Kelder: programmamaker en publicist


Stemt de verkiezingsuitslag u optimistisch of pessimistisch?
Hartstikke optimistisch. Niet de boze mannen, maar de blije burgers wonnen deze verkiezingen. Positief gestemde partijen als D66 en GroenLinks groeiden flink, de VVD is de grootste gebleven, boze partijen als de SP hebben het niet goed gedaan. Wel jammer van de tweede plek van de PVV. Maar de grote knaller is en blijft natuurlijk GroenLinks, met Jesse Klaver. Daar kun je niet zomaar omheen.

Wat vindt u van de groei van niet-traditionele partijen als DENK en Forum voor Democratie?
De winst van DENK is echt eng. Als je ziet hoe groot die zijn geworden in volksbuurten in bijvoorbeeld Rotterdam, dan is dat een veenbrand. Voor het eerst hebben we een islamitische partij, niet best. De twee zetels voor Forum voor Democratie zijn een heel ander verhaal. Hun succes moet je echt niet onderschatten. Jongens en meisjes die op de Erasmus Universiteit economie studeren zijn dol op Baudet. Die jongen heeft alles in zich om in de politieke arena tot grote hoogten te stijgen. Hij kan goed met tegenstand omgaan, al moet ie oppassen dat hij niet te arrogant wordt.

Hoe om te gaan met de groei van de PVV?
Die aanhang moet je echt heel serieus nemen. We weten nog steeds niet hoe we daarmee om moeten gaan. Het slechts wat je kunt doen als politiek is een zelfgenoegzaam centrum-rechts kabinet vormen. Ik zou zeggen, maak Buma die zich geprofileerd heeft op een streng immigratiebeleid, vice-premier.

Is de verbrokkeling in het parlement een kans of een handicap?
Een kans om met nieuwe vormen te experimenteren. Bijvoorbeeld met een minderheidskabinet dat wisselende meerderheden zoekt. Daarmee voorkom je zelfgenoegzaamheid. En denk eens aan nieuwe vormen. Ik vond het interessant wat Jack de Vries (oud-staatssecretaris CDA en oud-spindoctor) woensdag daarover zei. Waarom niet Jeroen Dijsselbloem als minister houden, ondanks het verlies van de PvdA? En zet Femke Halsema op Infrastructuur! Mocht Rutte het aandurven met GroenLinks dan zal dat trouwens nog best lastig worden. Rutte regeert waarschijnlijk liever met de gestaalde kaders van de SP.Die doen wat de leider zegt. Daar kun je meer op rekenen dan op al die leuke meisjes van D66-ouders die op Jesse hebben gestemd, maar geen lid zijn.

Wat bepaalt uw stemgedrag? Dingen die om u heen gebeuren? Het gedrag van politieke leiders?
Ik ben principieel zwevend kiezer. Politici moeten hard hun best doen om mijn stem te verwerven. Die ging nu naar Mark Rutte, omdat ik vind dat hij het als premier erg goed heeft gedaan. Wel moet ie oppassen dat hij de volgende vier jaar teveel een soort CDA-premier wordt , dat krijg je vanzelf een beetje als je te lang aan de macht bent. De bonnetjesaffaire was onverkwikkelijk gepruts. en dwingt ons bestuur tot nadenken en handelen. Maar het was toch een mineure kwestie waar je niet vijf jaar regeren op moet beoordelen. Klimaat, Europa, schuldencrisis, disfunctionerende euro zijn echt belangrijker.

Jan Terlouw: oud-partijleider D66, kinderboekenschrijver


Stemt de uitslag van de verkiezingen u optimistisch of pessimistisch?
Beiden, ja sorry, zo genuanceerd ben ik nu eenmaal. Wat me optimistisch stemt is dat groene partijen als D66 en GroenLinks sterk winnen. Zij profiteren veel meer van het enorme terugzakken van de PvdA dan de SP. Jammer vind ik dat rechts - VVD, CDA, PVV - sterk uit de uitslag komt. Of ik uiteindelijk blij of niet blij ben hangt af van de vraag of bijvoorbeeld de PVV de tweede partij wordt.

Wat vindt u van de groei van niet-traditionele partijen zoals de PVV, DENK en Forum voor Democratie?
DENK is een Turken- en Marokkanenpartij, Dat is echt zorgelijk. En Forum voor Democratie? Ach ja, die hebben waarschijnlijk een paar zeteltjes van de PVV afgesnoept. Aan de PVV en de groei van zijn aanhang moet je verzet bieden. Tegelijkertijd moet je wel naar de zorgen van de PVV-kiezers luisteren. Ondanks uitsluiting van de partij en onzichtbaarheid van Wilders tijdens de campagne zijn ze immers wel komen stemmen.

Wat vindt u van de verbrokkeling van het parlement in middelgrote en kleine partijen?
Daar ben ik niet negatief over. Het laat een breed, politiek veelkleurig palet en de betrokkenheid van ons electoraat zien. Dat het moeilijker wordt om een coalitie te vormen, het zij zo.

Wat doet deze verkiezingsuitslag met uw vertrouwen in het parlement?
Is gestegen door de opkomst en brede palet aan partijen dat vertegenwoordigd is.

Waardoor wordt mijn stem bepaald?
Doordat ik al 50 jaar lid ben van D66 en me daarvoor in diverse functies heb ingezet. En door mijn zorgen over de klimaatverandering.

    • Enzo van Steenbergen
    • Kees Versteegh