Volgens Polunin was het opnemen van de Take me To Church-clip een afscheid van de balletindustrie.

De korte carrière van de balletster die danste op cocaïne

De Oekraïense danser Sergei Polunin, hoofdpersoon van de docu Dancer, stond al op zijn 19de aan de top. Maar de ‘Bad Boy of Ballet’ liep van de ene op de andere dag weg. „Iedereen gebruikt wel eens drugs.”

‘Je kon hem geen andere rol geven dan die van principal dancer. Hij was te goed”, vertelt een van zijn oud-docenten in de documentaire Dancer. De Oekraïense Sergei Polunin werd in 2008 op 19-jarige leeftijd de jongste solist ooit bij The Royal Ballet, het grootste balletgezelschap van het Verenigd Koninkrijk. Om vervolgens schijnbaar zijn eigen ruiten in te gooien. Door niet te komen opdagen bij repetities en openlijk te verklaren dat hij danste onder invloed van cocaïne. En vooral door vier jaar nadat hij de felbegeerde positie had veroverd, van de ene op de andere dag te vertrekken bij het gezelschap waaraan hij sinds zijn dertiende verbonden was.

Lees ook de recensie van Dancer.

In Dancer zien we hoe de ‘Amy Winehouse van de balletwereld’ na talrijke ups en downs in 2015 met een YouTube-clip afscheid wil nemen van ballet. Terwijl de zon weerkaatst op zijn met tatoeages en goudpoeder versierde lichaam, voert Polunin pirouette na pirouette uit op Take me To Church van de Ierse zanger Hozier. De opname werd bijna 19 miljoen keer bekeken. Polunins ‘afscheid’ werd uitgesteld.

De nu 27-jarige danser vertelt aan de telefoon dat het voor hem „emotioneel zwaar” was om de documentaire te bekijken. „Veel videobeelden uit mijn jeugd had ik zelf nooit gezien.” De makers belichten uitgebreid Polunins band met zijn familie in Oekraïne. Hoe zij al hun hoop zetten op het wonderkind en in heel Europa baantjes aannamen om geld te verdienen voor zijn balletopleiding. Tijdens zijn studie in Londen raakte Polunin gebrouilleerd met zijn moeder. In 2012 verweet hij haar nog dat zijn danscarrière haar keuze was, niet de zijne. Zo ziet hij het nu niet meer, vertelt hij: „Toen ik die uitspraken deed, was ik gefrustreerd door de balletindustrie en hoe mijn carrière verliep. Ik verdiende niet veel. Niemand bij het gezelschap kon zich een eigen flat veroorloven. En het was best saai. Dus begon ik mijn moeder de schuld te geven dat ik in deze domme wereld zat. Ik was een boze tiener.”

Naakt door de sneeuw

Het stoorde Polunin vooral dat The Royal Ballet hem niet toestond gastoptredens te doen. Of acteer- en modellenwerk. „Je werkt altijd onder de vlag van het gezelschap. Daardoor kun je geen eigen naam opbouwen, terwijl dat heel belangrijk is na je danscarrière. Als balletdanser begin je op je vierde met dansen, van je negende tot je achttiende zit je op een speciale school, vervolgens ga je naar een gezelschap. Als zij je na je vijfendertigste niet meer nodig hebben, kun je niets anders. Dan ben je een soort dakloze. Ik bleef ook een buitenlander in Londen. Ik kreeg steeds per jaar een visum, dus als ik het bij The Royal Ballet verpestte, moest ik het land uit. Dat geeft veel druk.”

Ging zijn carrière niet gewoon te snel? Polunin: „Dat denk ik niet. Als het trager zou zijn gegaan, was ik nog eerder vertrokken.”

We zien in de documentaire fragmenten waarin de 22-jarige euforisch en naakt door een besneeuwd Londen rent na zijn beslissing om te vertrekken bij The Royal Ballet. Polunin: „Dat voelde even als vrijheid. Het probleem was dat ik in tegenstelling tot filmsterren of zangers geen goede mentor of manager had met wie ik kon praten over mijn volgende stap.”

De meeste dansers zijn volgens hem „kleine kinderen”. „Je danst negen tot elf uur per dag, zes dagen per week. Je leert niets over het leven. Het enige wat je ziet zijn spiegels en barres.”

Toch leek de wereld voor hem open te liggen toen hij opstapte bij The Royal Ballet. „Er gingen deuren open maar die sloten zich ook weer snel.” Dat kwam ook door de reputatie die hij ondertussen had opgebouwd, met tweets als „Does anybody sell heroin??? Need to bring my mood up.” Om even later toe te voegen: „Pizza probably will do for now.

Probeerde hij een imago als stoere rebel te creëren? „Ik nam het niet serieus, maakte grappen. Maar ik groef zo een put voor mezelf. Niemand wilde nog met mij werken.”

Recreatief drugsgebruik

Open over zijn recreatief drugsgebruik is Polunin nog steeds. „Bijna iedereen die ik ken gebruikt wel eens, het is gewoon menselijk.” Dat het zijn werk als danser zou hinderen, gelooft hij niet. „Het is goed om het uit te zweten, beter dan dat het in je systeem blijft zitten.”

In de documentaire is te zien hoe de sterdanser in Rusland deelnam aan een So You Think You Can Dance-variant op televisie. Zelf vond hij dat geen grote stap terug na zijn loopbaan in Londen. „Het was niet hetzelfde als dansen bij The Royal Ballet, maar ook niet vervelend om te doen. Binnen een week of twee leerde het grote publiek in Rusland me kennen. Daar had ik anders vijf jaar voor in het theater moeten staan. Ik nam het niet al te serieus.”

Altijd terugkeren

In Rusland bouwde hij een nieuwe carrière op, om in 2015 aan te kondigen dat hij volledig zou stoppen met dansen. Tegenwoordig staat Polunin toch weer op het podium. Ballet lijkt hem toch niet los te kunnen laten. „Dat gebeurt onbewust: ik zeg steeds dat ik het niet meer wil en ik keer altijd terug. Waarschijnlijk zal ik altijd zo zijn.”

Momenteel combineert Polunin zijn werk als primo ballerino bij verschillende gezelschappen met reclamespotjes en acteerwerk. Binnenkort is hij te zien in een biopic over de legendarische danser Rudolf Noerejev.

Zijn provocerende tweets zijn tegenwoordig vervangen voor aankondigingen van nieuwe projecten. Polunin heeft naar eigen zeggen rust gevonden in zijn relatie met Natalia Osipova, prima ballerina bij The Royal Ballet. Zijn tatoeages zijn er nog; Hij lijkt aangevallen door een tijger door een tatoeage op zijn borst die half uit littekenweefsel bestaat. Polunin: „Dat was mijn eerste tatoeage. Ik vond hem te oranje, dus heb ik de inkt er zelf uitgesneden.”

    • Sabeth Snijders