Zuid-Korea wil schoon schip maken

Na afzetting president Koreanen hopen op een nieuw begin met een nieuwe president en een nieuwe, schone, bestuurscultuur.

Toeristen in traditionele dracht nemen foto's van een pop die de afgezette Zuid-Koreaanse president Park moet voorstellen. Foto Kim Kyung-hoon/Reuters

De smadelijke aftocht van de afgezette Zuid-Koreaanse president Park Geun-hyi uit het Blauwe Huis, de ambtswoning in het centrum van Seoul, vormde de bekroning van de inspanningen van honderdduizenden actievoerders. Weekend na weekend marcheerden ze de afgelopen maanden door de straten van Seoul om haar vertrek te eisen.

Zaterdag, daags na de bevestiging door het constitutionele hof van de wettigheid van haar afzetting wegens corruptie, stroomden nogmaals 500.000 mensen samen. Uitgelaten schudden ze elkaar de hand om hun triomf te vieren. „De kaarsen hebben gewonnen”, zongen ze, verwijzend naar hun protesten met kaarsen.

De meeste betogers willen dat hun land een nieuw begin maakt. Niet alleen moet er een nieuwe president worden gekozen, ook willen ze een einde aan de corrupte bestuurscultuur. In het bijzonder aan de wijze waarop topfunctionarissen in de regering en de top van grote bedrijven, zoals Samsung en Hyundai, achter de schermen deals met elkaar sluiten.

Die cultuur kwam juist door het schandaal rond president Park pijnlijk aan het licht. Zij gunde een vriendin, dochter van een obscure sekteleider, grote invloed op het kabinetsbeleid. De vriendin, Choi Soon-sil, troggelde geld af van grote bedrijven in ruil voor politieke gunsten. In verband hiermee staat nu ook de topman van Samsung terecht op verdenking van corruptie. Zijn bedrijf zou onder meer een paard van 780.000 euro hebben gekocht voor Choi’s dochter. Ook voor Park aantrad, waren de banden tussen politici en bedrijfsleven velen al een doorn in het oog.

Dit voorjaar zullen de Zuid-Koreanen eerst een nieuwe president moeten kiezen. De conservatieven, waartoe Park behoorde, lijken ditmaal kansloos. Grote favoriet is volgens opiniepeilingen Moon Jae-in, die tot de oppositionele liberalen behoort.

Mocht Moon Jae-in inderdaad winnen, dan zou Zuid-Korea een ingrijpende draai kunnen maken, ingrijpender ook dan sommige betogers voor wenselijk houden. Niet alleen door een minder coulante houding jegens corruptie maar ook op het terrein van de buitenlandse politiek. Moon bepleit een veel verzoeningsgezinder beleid jegens Noord-Korea. Hij wil een dialoog beginnen en wil spoedig Pyongyang bezoeken. Bovendien wil hij Kaesong, de speciale economische zone op de grens van beide Korea’s, heropenen.

Of dat meer oplevert dan de vorige maal dat een liberale Zuid-Koreaanse regering toenadering zocht – van 1998 tot 2002 met het zogeheten Sunshine-beleid – is twijfelachtig. Ook toen weigerde het Noord-Koreaanse regime concessies van betekenis te doen en ging het volop door met de ontwikkeling van eigen kernwapens.

Pikant is ook dat Moon wil afzien van de installatie op Zuid-Koreaans grondgebied van THAAD, het Amerikaanse raketschild dat bedoeld is om eventuele raketten uit Noord-Korea tijdig onschadelijk te maken. Zowel China als Rusland hadden hier fel tegen geprotesteerd omdat ze vrezen dat de VS met de verfijnde radar van THAAD ook belangrijke militaire informatie kunnen verkrijgen over hun strijdkrachten.

Daarmee zou Zuid-Korea in één klap de relatie met China flink verbeteren. Onzeker is echter hoe de belangrijkste traditionele bondgenoot van Zuid-Korea, de VS, hierop zou reageren. Zeker nu daar Donald Trump regeert, die eerder al opperde dat Zuid-Korea (en Japan) zelf ook eigen kernwapens moesten krijgen.

Lees ook: President Park afgezet na corruptieschandaal
    • Floris van Straaten