SXSW#4: Nepnieuws en nieuwsgames

Deel 4 van een dagelijks verslag van het SXSW-festival in Austin. Hoe een vals nieuwsbericht zich razendsnel verspreidt, en games om het nieuws beter te begrijpen.

Die anti-Trump-demonstranten komen helemaal niet uit zichzelf naar Austin, schreef Eric Tucker (35) in november op Twitter. ,,Hier zijn de bussen waarmee ze aankwamen.” En de marketeer uit Austin plaatst drie foto’s van onder meer een lange rij touringcars.

Aha, reageerde de aanhang van Trump op sociale media. Zie je wel. Als we het niet dachten. Doorgestoken kaart. En ze verspreidden Tuckers bericht massaal. De conservatieve media namen het over, en zelfs toenmalig president-elect Trump tweette erover.

Zo eenvoudig ontstaat nepnieuws. ,,Het bleek helemaal niet waar”, zei hoofdredacteur John Bridges van de lokale krant Austin American-Statesman tijdens een sessie over de aanpak van nepnieuws tijdens South by Southwest (SXSW), het media- en technologiefestival in Austin. ,,De bussen vervoerden bezoekers van een congres over automatisering.”

In dezelfde sessie legde Lisa Fazio, cognitief psycholoog aan de Vanderbilt Universiteit in Nashville, waarom nepnieuws zo hardnekkig is. ,,Onze hersenen zijn lui”, aldus Fazio. ,,Als ze iets niet één, maar meerdere keren zien gaan ze sneller denken dat het waar is.”

Fazio: ,,Verder blijft een kop van een artikel - primaire, zichtbare informatie - eerder hangen dan secundaire informatie als een kanttekening bij die kop, een nuancering, of zelfs de opmerking dat iets fout is.”

Volgens Fazio werkt het niet om nepnieuws proberen te ontkrachten door alleen te zeggen dat het onwaar is. ,,Je moet uitleg geven waarom iets niet klopt.” Het Amerikaanse persbureau Associated Press heeft daarom besloten om zijn factcheck-activiteiten uit te breiden en te gaan samenwerken met Facebook, vertelde sociale media-redacteur Eric Carvin van AP. Bij door gebruikers aangemerkt nieuws dat vals is, plaatst AP een opmerking. ‘Disputed by AP’. Dat moet gebruikers ervan weerhouden een dergelijk bericht te delen op Facebook.

Games

Kan je fake news ook op een alternatieve manieren aanpakken? Ja, zegt een groep game-ontwikkelaars en wetenschappers. In een SXSW-sessie over nieuwsgames vertelde Lindsay Grace, directeur van het Game Lab van de American University in Washington DC over een spel tegen nepnieuws. In de game Factitious moeten gebruikers zeggen of een nieuwsbericht echt of nep is. Dat is ook nuttig voor nieuwsmakers, die leren hoe hun werk wordt ontvangen. Over enkele weken moet een nieuwe versie van Factitious klaar zijn, aldus Grace.

Meer games om mensen het nieuws te laten ondergaan, om iets te doen met het nieuws, in plaats van het alleen te lezen in de krant of te kijken op tv:

  • Cuttthroat Capitalism - het Amerikaanse tech-blad Wired maakte een game waarin je een Somalische piraat speelt.
  • Syhacked - een interactief onderzoek naar Syrië’s cyberoorlog. Verzamel informatie, maar wordt niet gehackt.
  • Parabel of the Polygons - ervaar op een speelse manier hoe segregatie voelt.
  • Madrid - al wat oudere game van na de terroristische aanslagen in Madrid. Klik op de kaarsen om te blijven gedenken. Anders gaan ze uit.
  • Ferguson Firsthand - beleef de schietpartij in de Amerikaanse stad Ferguson vanuit de eerste persoon.
  • Syrian Journey - Game van de BBC over vluchtelingen uit Syrië.