Nederland heeft relatief weinig gedetineerden

Van alle grote Europese landen hebben Nederland, Denemarken, Finland en Zweden relatief gezien de minste gedetineerden, blijkt uit een rapport van de Raad van Europa.

Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Nederland telt per honderdduizend inwoners 53 gedetineerden. Daarmee schaart het land zich onder Zweden (58,6), Denemarken (56,1) en Finland (54,8) als groot Europese land met relatief gezien de minste gedetineerden. Dat blijkt uit het SPACE I rapport van de Raad van Europa, een jaarlijks onderzoek naar strafsystemen in Europa.

Sinds 2005 nam het aantal gedetineerden in Nederland enorm af: dat jaar waren er nog 94,4 gevangenen per honderdduizend inwoners. Eind vorig jaar werd bekend dat het aantal gedetineerden in Nederland met 20 procent is afgenomen sinds 2006.

Lees ook: Die lege cel blijft nog even open

Ook in 2015 nam het aantal mensen in gevangenschap af, met 9,5 procent ten opzichte van 2014. Op 30 september 2015 telde Nederland iets meer dan negenduizend gedetineerden; over heel 2015 gaat het om bijna veertigduizend mensen die op enig moment vastzaten. Het overgrote deel daarvan is man, bijna 95 procent. Eén op de vijf is van buitenlandse komaf.

Ongeveer een derde van de gevangenen in Nederland wacht nog op een definitief vonnis van de rechter. Meer dan de helft krijgt uiteindelijk een straf opgelegd van een jaar of meer. Nederland is daarmee wel een van de landen waar gedetineerden relatief het kortst zitten; alleen Duitsland telt nog meer criminelen die een celstraf van één jaar of minder krijgen (45,5 procent).

Europa

In Europa ligt de mediaan - het middelpunt van de cijferverdeling - op 115,7 gedetineerden per honderdduizend inwoners. Rusland telt het grootste aantal gedetineerden per honderdduizend inwoners: 439,2 mensen. Dat aantal nam overigens met zes procent af ten opzichte van 2014. Ook Litouwen (277,7) en Georgië (274,6) hebben bijzonder grote aantallen gedetineerden. In Georgië steeg dat cijfer tussen 2014 en 2015 het hardst met 20,5 procent.

Het totaal aantal gevangenen in Europa is licht afgenomen, van 1.507.278 in 2014 naar 1.404.398 in september 2015. Daarmee zijn de Europese gevangenissen vaak overbevolkt: één op de drie heeft niet genoeg ruimte voor alle gedetineerden. Het gaat onder andere om Albanië, Frankrijk en België. Macedonië staat daarbij bovenaan, met ruim 138 gedetineerden voor elke honderd cellen.

De gemiddelde Europeaan die vastzit is 35 jaar. Het grootste gedeelte van de gevangenen (18,7 procent) heeft een drugsgerelateerde misdaad begaan. Cyprus zag in 2014 een abnormaal hoog aantal zelfdodingen in de gevangenis: 44,1 op de tienduizend. Ook in Portugal en Noorwegen gebeuren er relatief veel zelfdodingen in de cel. Nederland staat overigens op de vierde plek. Hier vonden 14 zelfdodingen plaats in 2014. Recentere cijfers meldt het rapport niet.

    • Len Maessen