Column

Het hele scenario was vorige week al bekend

Die Turkse minister Kaya (Gezinszaken) dacht natuurlijk: als Jesse Klaver een meet-up met zijn achterban kan houden, kan ik het ook. De tijd van de fax ligt achter ons, we hebben Facebook – mevrouw Kaya had haar meet-up ook achter een laptop in Ankara kunnen afdoen. Maar dat had niet zo’n fijn conflict opgeleverd.

Het deed me denken aan 2004, toen een extraverte politicus uit de VVD stapte. Pechtold was nog burgemeester van Wageningen. Klaver zat op school. Staatssecretaris Rutte (Sociale Zaken) maakte promotie: naar Onderwijs.

Dat jaar begon de EU gesprekken over toetreding van Turkije. In Ruttes partij zat een Limburger die journalisten toen al sjornalisten noemde. Wilders vond dat een overwegend islamitisch land niet in de EU paste, en stapte op.

Lees de NRC Programmawijzer, een overzicht van de verkiezings­programma’s. Met een handig filter lees je alleen over de partijen en onderwerpen die je het meest interesseren.

Nadat Turkije-kenner Erik-Jan Zürcher vorig jaar erkende dat de premisse onder die toetredingsgesprekken onjuist was – democratische krachten in Turkije versterken – kunnen we veilig stellen dat de PVV-leider, niet de VVD, gelijk had.

Zaterdag was die minister symbool van de onverzettelijkheid aan weerskanten. Het vreemde was: midden vorige week kreeg ik in Den Haag al gedetailleerd uitgelegd hoe het weekeinde zou verlopen: eerst de minister van Buitenlandse Zaken die het land niet inkwam, daarna de komst van een Turkse minister per auto – het hele scenario was bekend.

Ik vermoed dus dat Nederland dit wilde, en dat vooral Rutte profiteert: als de relatie met een groot buitenland onder druk staat, willen burgers een vertrouwde bestuurder in plaats van een twitteraar. De tragiek van Wilders: ook nu zijn analyse achteraf correct was, verliest hij het op stijl en presentatie. Een gevoel dat zijn kiezers kennen.

CDA-leider Sybrand Buma, Ruttes grootste concurrent, zag zondag het electorale gevaar meteen, en bepleitte in Buitenhof verdere escalatie: opzegging van het EU-associatieverdrag met Turkije.

Je wist: nu gaat zijn partij steigeren. Maandag had ik CDA’er René van der Linden aan de lijn, oud-senaatsvoorzitter, lid van de commissie buitenland. Hij sprak van „disproportioneel gedrag” van Nederland tegenover Turkse bewindslieden. „Ik denk niet dat Sybrand goed heeft nagedacht over opzegging van het verdrag”, zei hij. „We moeten deëscaleren.”

Het manco van polarisatie is altijd dat politici – in dit geval Rutte, Erdogan en mogelijk Buma – er meer van profiteren dan burgers. Burgers hebben er belang bij dat alle stemmen tellen, polarisatie creëert dat vooral extreme stemmen tellen. Het is de prijs van een campagne. Dus het kan geen kwaad dat het bijna voorbij is.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.