Opinie

    • Jutta Chorus

De ondraaglijke luiheid van de stemwijzer

De zwevende kiezer wordt vaak afgeschilderd als de losbol van de democratie. Dat lijkt me niet terecht. Zweven is de laatste stuiptrekking van het plichtsgevoel. Wie er niet ten diepste van overtuigd is dat je hoort te stemmen, geeft het geworstel al veel eerder op en blijft vandaag lekker thuis.

Ik belde een paar van de 250 Nederlanders die ik de afgelopen maanden samen met Bas Blokker sprak voor onze serie De Stemming. Iedereen die ik aan de lijn kreeg, voelde de sensatie van dit politieke tijdperk, bijna niemand ging níét stemmen. Maar geen van allen had al een duidelijke keuze gemaakt en ze vulden stemwijzer na stemwijzer in. Aan de vooravond van verkiezingen plegen tienduizend mensen per uur elkaar te verdringen rond de digitale praatpalen.

„Het is nog een twijfelgevalletje”, zei Nicolien Mudde uit Bergambacht. Bij haar stond de PvdA op één, 50Plus op twee, PVV op drie. „Kies ik voor de ervaring of voor de luis in de pels?” Audrey Bruinhart uit Capelle aan den IJssel worstelt nog met de top-drie: SP, ChristenUnie en Denk. Bij Ellen Bekker, doorgewinterd GroenLinks-stemmer uit Nijmegen, kwam de PVV ook uit de Stemwijzer.

Ik leef met ze mee, maar ik ben sceptisch over de geneeskrachtige werking van de stemwijzers. Als ik ze invul en stuit op de stelling: ‘De AOW-leeftijd moet weer 65 jaar worden’, denk ik: ja, voor de stratenmaker, maar niet voor de journalist. Die machine die voor mij een staalharde conclusie trekt, wat weet die nou van mij? Ze weet niet of ik prijs stel op politieke ervaring. Ze weet niet of ik terugdeins voor een christelijke grondslag of een hardcore ideologie. Of ik one-issuepartijen het landsbelang zou toevertrouwen.

Ik huldig de liberale opvatting voor lichamelijke zelfbeschikking en ben dus tegen automatische donorregistratie en verplichte anticonceptie. Deze thema’s speelden het afgelopen jaar en ik zou mijn bedenkingen daarover graag uitdrukken, maar dat kan niet want er is geen stelling over.

Het aantal keren dat de geïnterviewden blijmoedig zeiden: „Ik weet het niet, ik moet de stemwijzer nog invullen”, heeft mijn scepsis alleen maar vergroot. Kiezers schelden uit volle borst op technocratische politici die doen alsof aan hun keuzes geen overtuiging maar wetenschap ten grondslag ligt. Maar zelf turen ze als bijgelovigen in de kristallen bol van de stemwijzer om te zien wat ze zullen stemmen. Het is de gemakstechnocratie. Stemwijzers vervangen hun wazige ‘euh’ automatisch in een helder ‘eens’ of ‘oneens’. Maar zelf denken zij nog altijd ‘euh’.

Jutta Chorus (@juttachorus) heeft een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.
    • Jutta Chorus