AIVD en MIVD mogen NSA-data blijven gebruiken

Het gerechtshof in Den Haag stelt dat de AIVD en MIVD gegevens mogen blijven uitwisselen met buitenlandse inlichtingendiensten.

Foto Julian Stratenschulte/EPA

De AIVD en MIVD mogen doorgaan met het uitwisselen van gegevens met buitenlandse inlichtingendiensten zonder dat vooraf gecontroleerd moet worden of deze gegevens rechtmatig zijn verkregen. Dat oordeelde het gerechtshof in Den Haag dinsdag in een zaak die was aangespannen door diverse organisaties die een verbod eisten op het gebruik van deze informatie. Het gerechtshof stelt dat er onvoldoende aanwijzingen zijn dat buitenlandse inlichtingendiensten grondrechten van burgers schenden.

Onder meer journalistenvakbond NVJ, verschillende privacyorganisaties en de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten vinden dat met name de Amerikaanse en Britse inlichtingendiensten opereren in strijd met de Nederlandse wet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Volgens hen bleek uit de onthullingen van voormalig NSA-medewerker Edward Snowden dat de Amerikaanse NSA ongeoorloofde methoden inzet bij het verzamelen van inlichtingen.

Kabelgebonden gegevensverkeer

De NSA zou onder meer ongericht kabelgebonden gegevensverkeer - details over welke mensen op welk tijdstip vanuit waar met elkaar hebben gecommuniceerd via digitale kanalen - binnenhalen. Daar kunnen gegevens van Nederlandse gebruikers van bijvoorbeeld Facebook of Google tussen zitten. De inhoud van de communicatie wordt niet gedeeld, maar volgens de eisers zouden hiermee de grondrechten van burgers in het geding komen.

Zij wilden bij de rechtbank en het gerechtshof afdwingen dat de AIVD en MIVD op zijn minst moeten verifiëren of deze niet op een ongeoorloofde manier zijn verkregen. Volgens de Nederlandse Staat is dat niet mogelijk omdat inlichtingendiensten geen informatie uitwisselen over de manier waarop ze gegevens verzamelen.

De handelingsmethodes van Amerikaanse inlichtingendiensten staan sinds kort weer in de schijnwerpers. Vorige week bleek dat de CIA via beveiligingslekken in onder meer tv’s en smartphones burgers zou bespioneren.

Lees hier ook over de recente Wikileaks-onthullingen: WikiLeaks: CIA bespioneert burgers via tv’s en smartphones

Grondrechten

Nadat de eisers eerder al bot vingen bij de rechtbank in Den Haag, stelde het gerechtshof ook in hoger beroep dat er te weinig bewijs is dat de NSA en Britse GCHQ grondrechten schenden. Dat buitenlandse inlichtingendiensten soms meer bevoegdheden hebben dan de AIVD en MIVD wil niet zeggen dat zij geen gegevens van deze buitenlandse collega’s mogen ontvangen.

Wanneer de Nederlandse diensten bewust de eigen wet zouden omzeilen door te profiteren van buitenlandse bevoegdheden, zou dat anders liggen. Daarvan is volgens het gerechtshof echter geen sprake.