Opinie

Vergis je niet: de multiculturele samenleving is juist wel gelukt

Alle ogen zijn nu gericht op de Turks-Nederlandse Erdogan-fans. Maar verkijk je er niet op, schrijft , witte Nederlanders zijn niet boos omdat de integratie is mislukt, ze vrezen juist het succes ervan.

Het personeel van de Rotterdamse apotheek Van der Laan vierde feest nadat het bedrijf, gevestigd in de multiculturele Afrikaanderwijk, in februari tot ‘beste apotheek van Nederland (2016)’ was uitgeroepen. Foto iStock, bewerking NRC

De voorpagina van de Telegraaf van 13 maart: een Turks-Nederlandse demonstrant ligt met een hoofdwond op de grond. Een politieagent met hond hangt boven hem. Voor veel Nederlanders is dit het bewijs van de mislukte integratie.

Laat ik dit rookgordijn voor u wegtrekken en u een andere foto tonen: de trotse medewerkers van apotheek Van der Laan met bloemen in hun handen. Uit 950 apotheken werd deze Rotterdamse apotheek verkozen tot beste van het land. Vanzelfsprekend werd deze gezellige foto op Twitter gezet. Het is niet zozeer die foto die interessant is, maar de reacties erop. Binnen luttele minuten reageerden moslimhaters. Enkele medewerkers van de apotheek dragen namelijk een hoofddoek. Een van de meer ingetogen reacties was: „geen islamitisch land”.

Het riep een déjà vu op van een soortgelijke reactie op de selfie van Memphis Depay van een paar jaar geleden met daarin acht andere licht getinte en donkere voetballers van het Nederlands elftal. Tussen allerlei racistische verwijzingen naar Zwarte Piet, bananen en apen, schreef een jongeman: „Nederlands” elftal. Deze twitteraars zagen op de foto’s geen vakmensen of topsporters, en zij zagen vooral geen Nederlanders.

Onze programmawijzer geeft een overzicht van de verkiezings­programma’s. Met een handig filter lees je alleen over de partijen en onderwerpen die je het meest interesseren.

Witte woede

De gangbare verklaring voor de witte woede jegens de multiculturele samenleving is tot op de dag van vandaag een echo van Paul Scheffers essay in NRC Handelsblad uit 2000, Het multiculturele drama. Daarin schreef hij dat „het achterblijven van hele generaties allochtonen” gezien moet worden als „de grootste bedreiging voor de maatschappelijke vrede”. Het is zeventien jaar later nog altijd het grootste mantra in politiek en media. Het is ook de grootste blabla.

De meest recente cijfers van het SCP en het CBS laten zien dat de kinderen van de gastarbeiders zich steeds meer vestigen als een nieuwe middenklasse. Ze hebben hogere opleidingsniveaus, betere onderwijsprestaties en een betere beheersing van de Nederlandse taal. Ze hebben vaker een betaalde baan of onderneming en vaker een hoger besteedbaar inkomen. Ze trouwen vaker met een partner uit Nederland. Ze bezitten vaker een eigen woning, zijn minder vaak verdachte en de opvattingen over de rol van man en vrouw, homoseksualiteit en ethische kwesties over leven en dood worden moderner. Bij de nog jonge derde generatie ‘niet-westerse allochtonen’ zet deze trend door. Waar vroeger naar het voetbalveld en de hiphop-scene werd gewezen om te bewijzen dat er heus ook ‘goeien’ zijn, is er nu bijna geen theater, rechtszaal, catwalk, krant, film, bestseller literatuurlijst, gemeenteraad, bedrijf, bank of mensenrechtenorganisatie zonder hardwerkende biculturele Nederlander te vinden. Zelfs ik moest laatst in m’n ogen wrijven toen ik over stadsimker Abderrahim Bouna las.

Ondanks de op rolletjes lopende integratie, is de witte woede lang niet zo groot en invloedrijk geweest als nu. Niet alleen de PVV, maar ook het Franse Front National, de Oostenrijkse FPÖ, het Italiaanse Lega Nord en de Duitse Alternative für Deutschland worden populairder onder kiezers. Net als de Republikeinen met Donald Trump lukt het ze geregeld om door te dringen tot een regering. Op het politieke blog StukRoodVlees komt politiek socioloog Matthijs Rooduijn bovendien tot de conclusie dat ook de kiezers van mainstream-partijen zijn „geradicaliseerd”.

Het is niet, zoals Scheffer schreef, het achterblijven van ‘generaties migranten’ dat bedreigend is. Anders zaten we nu niet net als Bill Murray in Groundhog Day gevangen in een tijdlus naar hetzelfde debat over ‘de Nederlandse identiteit’ te kijken als gisteren, vorige week, vorige maand, vorig jaar en vorig decennium. Juist het feit dat steeds meer Nederlanders met een migratie-achtergrond succesvol posities in alle lagen van de maatschappij bekleden, wordt door veel witte Nederlanders als dreigend ervaren. De witte woede komt voort uit het gevoel ingehaald te worden door ‘allochtonen’, terwijl je zelf elk dubbeltje moet omdraaien of je droom in duigen ziet vallen.

Slachtoffergedrag

Al die politici, journalisten en opiniemakers die nu op hun knieën ‘I feel your pain’ zeggen tegen de ‘bezorgde burger’ of PVV-stemmer doen niets anders dan het voeden van slachtoffergedrag. Het leven van deze mensen is niet rot door allochtonen, het is voor het grootste deel rot door hun eigen doen of laten. De boodschap aan élke burger moet zijn ‘Get your shit together’. Uiteindelijk kan niemand anders, geen Jesse Klaver, geen Sybrand van Haersma Buma en geen Geert Wilders je leven omgooien dan jijzelf. Politici kunnen slechts een handje helpen.

Vorig jaar plaatste de Amerikaanse DJ Khaled een quote op Instagram die is uitgegroeid tot een iconische internet-meme: „They don’t want you to win, [...]they don’t want you to succeed, [...]they want you miserable. So what we going to do is be the greatest ever.” Het zijn niet de jongens met ‘Noord-Afrikaans’ uiterlijk die de revue passeren bij Opsporing Verzocht die „de grootste bedreiging voor de maatschappelijke vrede” zijn, en ook niet de demonstranten met Turkse vlaggen. Zij voldoen namelijk aan de stereotiepe verwachtingen die van hen bestaan. Het zijn de jongedames op de foto van apotheek Van der Laan en de jongeheren op de selfie van Depay die pijn doen. Zij zijn het levende bewijs dat iedereen in Nederland iets van zijn leven kan maken als hij of zij ervoor vecht. Wat doe je als je dat zelf niet kunt en wordt ingehaald door anderen? Dan ga je wijzen, soms zelfs om je heen slaan. De ‘mislukte integratie’ is een mythe, de integratie is hartstikke aan het lukken en dat doet achterblijvers pijn. Deze paradox is het multiculturele drama van deze tijd.