Turkse gamechanger gooit campagne overhoop

De Haagse Stemming Over 2 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke ochtend op de hoogte van de campagne. Wie zich inschrijft voor de nieuwsbrief, ontvangt deze nog vroeger.

Na een tumultueus weekend gaat de Nederlandse campagne opeens alleen nog maar over Turkije. En dan vooral over de vraag: heeft Rutte de diplomatieke rel goed aangepakt en kan zijn VVD daarvan profiteren? En wat betekent dat voor de concurrentie en voor coalitiepartij PvdA? Donderdagnacht weten we het zeker, maar ook de laatste peilingen worden met spanning tegemoet gezien. En De Haagse Stemming gaat door!

ESCALATIE: De diplomatieke rel tussen Nederland en Turkije die dit weekend ontplofte lijkt twee mannen, ieder verwikkeld in een binnenlandse campagne, te helpen: Rutte en Erdogan. Het lijkt geen toeval dat escalatie juist in Nederland plaatsvond en niet in een van de andere EU-landen waar het Turkse kabinet campagne probeert te voeren voor het grondwet-referendum dat Erdogans macht verder uitbreidt. Maar was het ook gepland door de regeringsleiders die er garen bij kunnen spinnen? Of ze het echt vooraf precies zo bedacht hebben, valt te betwijfelen, schrijft politiek en diplomatiek redacteur Mark Kranenburg. Ook op het hoogste politieke niveau overheerst vaak de chaostheorie.

Etentje: Daags voor de verkiezingen is VVD-lijsttrekker Rutte beland in de grootste diplomatieke rel van zijn premierschap. In een interview met NRC noemt de premier het intrekken van de landingsrechten “een voor de hand liggende, proportionele reactie” die nodig was omdat de Turken tijdens lopende onderhandelingen met sancties begon te dreigen. “Onderhandelen onder chantage doen we nooit.” Rutte wil de rel sussen door snel met de Turkse premier Yildirim te gaan eten. Waar hij geen tijd voor zegt te hebben, is een - door velen voorspelde - lange formatie. “We hebben niet de luxe om hier Belgische toestanden te krijgen, dat je vierhonderd dagen aan het formeren bent.”


All about Mark
: de VVD gooit er in alle ochtendkranten bovendien nog even een (contact)advertentie tegenaan die alleen maar over Mark ‘vrijgezel, 1.93 meter’ Rutte gaat.

Stekelig: Wilders reageert in een interview in De Telegraaf stekeliger op de journalisten dan op de Turkse kwestie. Hij hoeft eigenlijk geen campagne te voeren, vindt hij, want “de kiezer weet precies wat wij willen en waar wij voor staan”. Het enige punt dat hij maakt is dat er een Nederlandse vlag in de vergaderzaal van de Tweede Kamer zou moeten hangen. Over het premierschap heeft hij het niet meer. Hij denkt “nog wel acht of negen jaar” in de Kamer te zitten.

Selectief sociaal: De PVV wordt door links als rechtse partij, en door rechts als linkse partij gezien, maar hoe stemt ze nou in de Kamer? Op z’n zachtst gezegd wisselend. De partij is hoofdzakelijk rechts, behalve als het op zorg en sociale zaken aankomt, maar ook dan wordt niet consequent met linkse partijen meegestemd. Zowel de PVV als 50Plus stemde de afgelopen jaren tegen het afschaffen van het eigen risico, terwijl dat nu speerpunt is in hun verkiezingsprogramma’s, zo blijkt uit een inventarisatie van NRC.

Draai: Dergelijk ‘nieuw inzicht’ komt vaker voor. Het CDA stemde tegen het opzeggen van het Associatieverdrag met Turkije dat Buma na de rel direct wil opzeggen. Tegelijkertijd wordt Pechtold ingewreven dat D66 langer dan andere partijen voor toetreding van Turkije tot de EU was.

PEILINGWIJZER: In de zondag geupdate Peilingwijzer zijn CDA en D66 binnen de foutmarge van de PVV geslopen, wat betekent dat de verschillen tussen die partijen statistisch verwaarloosbaar zijn. Alleen de VVD steekt er nog een beetje bovenuit. De SP laat een scherp stijgende lijn zien, terwijl de PvdA verder zakt. Nieuwe peilingen moeten de komende dagen laten zien of en hoe de steun voor het kabinetsbeleid zich in steun voor de coalitiepartijen vertaalt. Is de eer voor Rutte en de pijn voor Asscher? De PvdA-leider reageert zelf geïrriteerd op vragen over een mogelijke gamechanger.

WAT WIJ BELUISTEREN: Voor onderweg in de maandagochtendspits, de podcast Haagse Zaken. Onder leiding van columniste Lamyae Aharouay besprak de politieke redactie van NRC deze campagne zeven lijsttrekkers.

WAT WIJ VOLGEN:

Turkije: Na de opstootjes in Rotterdam zaterdag, bleef het vannacht redelijk rustig. Blijft dat zo? Komt Turkije met verdere beschuldigingen en dreigementen? En wat doen de peilingen? Ondertussen zeggen Marokkaanse moskeeën zich door Denk onder druk gezet te voelen.

Debat: Vandaag om 18.15 uur is de eerste en enige één-op-één confrontatie tussen Rutte en Wilders deze campagne. Komt die tweestrijd nog van de grond? Buma is vanochtend gastredacteur bij WNL en zit samen met Pechtold bij Pauw en Jinek. Pechtold is met Roemer ook bij het Lagerhuis van DWDD.

Nieuwsbrief blijft bestaan: Ik krijg de afgelopen dagen mails van lezers dat zij deze nieuwsbrief na de verkiezingen zeggen te gaan missen, maar dat is nergens voor nodig. Vanwege de duizenden inschrijvingen, en een ongetwijfeld fascinerende formatie, wordt De Haagse Stemming voortgezet. Vanaf volgende week wel met een iets lagere frequentie: op dinsdag en donderdag als vertrouwd rond 7 uur, op zaterdag om 8.30. Om deze tot een nog groter succes te maken, hoop ik dat jullie allemaal vijf politiek geïnteresseerde vrienden of bekenden kunnen bedenken die zich hier willen inschrijven.

QUOTE VAN DE DAG

“Een geavanceerd model van mogelijke corruptie”

Duitse Europarlementariër Ingeborg Grässle, die over begrotingscontrole gaat, over de door NRC ontdekte wijze waarop Forum voor Democratie zich in ruil voor giften liet financieren.

    • Emilie van Outeren