Met Schots referendum zoekt Sturgeon confrontatie over Brexit

Onafhankelijkheid Schotland De Britse eenheid staat weer op het spel. De Schotse premier Sturgeon wil een nieuw referendum uitroepen. „Als Schotland genegeerd wordt bij belangrijke onderwerpen als de EU, dan kan dat bij ieder onderwerp gebeuren.”

De schotse premier Nicola Sturgeon en de Britse premier Theresa May. Foto Justin Tallis/AFP

De Schotse premier Nicola Sturgeon ziet de aanstaande Brexit als een zinkend schip. Ze ziet maar één reddingssloep: een tweede onafhankelijkheidreferendum zodat de Schotten compleet op eigen benen kunnen staan en onderdeel kunnen blijven van de Europese Unie. Dat zei Sturgeon maandag in een toespraak in Edinburgh. Het referendum moet volgens Sturgeon tussen eind 2018 en begin 2019 plaatsvinden. In 2014 kozen Schotten (met een meerderheid van 55 procent) om onderdeel van het Verenigd Koninkrijk te blijven.

Sturgeon zal volgende week in het Schotse parlement een begin maken met de procedure om een nieuw referendum mogelijk te maken. Wettelijk moet de Britse regering in Londen de bevoegdheid om een referendum uit te schrijven, gunnen aan het Schotse parlement.

Op deze manier zoekt Sturgeon op harde wijze de confrontatie met de Britse premier May, die een referendum tijdens de Brexitonderhandelingen met de Europese Unie niet wenselijk vindt. „Slechts twee jaar geleden hebben Schotten gekozen om onderdeel van het Verenigd Koninkrijk te blijven”, liet een woordvoerder van May weten.

„Een tweede referendum werkt verdelend en zal grote economische onzekerheid met zich meebrengen op het slechtst mogelijke moment.”

Het is goed mogelijk dat Sturgeon gokt dat May, gezien Brexit, inderdaad kwetsbaar is en bereid zal zijn te luisteren naar Schotse wensen. Sturgeon kan de dreiging van een nieuw referendum gebruiken om May onder druk te zetten te koersen op een mildere vorm van Brexit, waarbij het Verenigd Koninkrijk onderdeel blijft van de interne markt.

Bekijk hieronder de toespraak:

Muur van onverzettelijkheid

De onmacht om de plannen van May tot nu toe te beïnvloeden spatte van de toespraak van Sturgeon af. De Schotse premier zei dat ze de afgelopen maanden bij May botste „op een muur van onverzettelijkheid”. De taal van partnerschap is compleet verdwenen, zei Sturgeon. May maakt plannen voor Brexit zonder op enige manier de belangen van Schotland te behartigen of serieus te nemen, oordeelde de Schotse premier. „Als Schotland genegeerd kan worden bij onderwerpen van groot belang, zoals het EU-lidmaatschap, dan is het duidelijk dat onze stem en onze belangen op ieder moment en bij ieder onderwerp genegeerd kunnen worden”, aldus Sturgeon.

De Schotse premier wil dat het referendum gehouden wordt als wél duidelijk is dat het Verenigd Koninkrijk op een harde Brexit afkoerst, maar dat er ook genoeg tijd is voor de Schotten om zelf een alternatieve toekomst te kiezen. Als May een Schots referendum weigert toe te kennen is dit volgens Sturgeon gelijk aan de enige Schotse reddingsloep bewust lek te prikken.

Lees ook: Schotse premier wil nieuw referendum over onafhankelijkheid

Ook Labour is tegen

Niet alleen de Conservatieven van May zijn niet blij met de oproep voor een nieuw referendum. Labourleider Jeremy Corbyn zei dat Labour in het Schotse parlement tegen de plannen zou stemmen. Mocht er toch een Schotse meerderheid voor een stembusgang zijn, dan zal Labour in het Britse parlement in Westminster „het democratische besluit” echter niet tegenhouden, aldus Corbyn. Ook de Liberal Democrats in Schotland lieten weten tegen een referendum te zijn. Verwacht wordt dat de Scottish National Party van Sturgeon samen met kleinere partijen echter wel op een Schotse meerderheid voor de stembusgang kan rekenen.

Britse experts constateren dat Sturgeon hoog spel speelt. Opiniepeilingen wijzen uit dat Sturgeon alles behalve vanzelfsprekend op een meerderheid kan reken. Als Schotten bij een tweede referendum voor de status quo kiezen, kan dat het einde van de politieke loopbaan van Sturgeon betekenen, als een definitieve klap voor de onafhankelijkheidsbeweging.

De toespraak van Sturgeon is het openingssalvo van een drukke en mogelijk historische Brexitweek. Maandag stemt zowel het Hoger- als het Lagerhuis over de Brexitwet. Als die wet maandag wordt aangenomen, kan Theresa May vanaf dinsdag bekend maken te beginnen met het jarenlange proces om het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie te halen. Maar voordat May zo ver is, heeft Sturgeon de druk op die onderhandelingen opgevoerd: opnieuw staat de eenheid van het Verenigd Koninkrijk op het spel.

    • Melle Garschagen