Remt verdrag met Turkije inburgering migranten af?

Het EU-associatieverdrag met Turkije Hoe makkelijk kan Nederland af van het associatieverdrag met Turkije, zoals sommige politici suggereren. En wat voor zin heeft dat?

Lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma (CDA) tijdens de politieke spelletjesavond van het NOS Jeugdjournaal. Foto Remko de Waal/ANP

Nederland moet af van het EU-associatieverdrag met Turkije. Dat zei CDA-leider Sybrand Buma zondag in tv-programma Buitenhof. Deskundigen wezen er al op dat dat makkelijker gezegd is dan gedaan. En hoe zinvol zou het zijn? „Als je die mensen op dat plein ziet met die Turkse vlaggen. Dat zijn Turkse Nederlanders. Maar die hoeven niet in te burgeren in Nederland. Want wij hebben een associatieverdrag met Turkije”, zei Buma op tv (bekijk fragment). Heeft hij gelijk? Op deze en drie andere vragen geeft NRC antwoord.

Lees ook: Politiek Panel: Rutte profiteert electoraal van conflict met Turkije
  1. Waarom heeft de EU een associatieverdrag met Turkije?

    Het verdrag stamt uit 1964 en werd gesloten tussen Turkije en de zes landen van de Europese Economische Gemeenschap (EEG), waaronder Nederland. Na de bouw van de Berlijnse muur, in 1961, kwamen buitenlandse werknemers in West-Europa steeds vaker uit het zuiden in plaats van uit het oosten vertelt Carolus Grütters van het Centrum voor Migratierecht aan de Nijmeegse Radboud Universiteit. „Het verdrag beoogde het vrije verkeer van werknemers te bevorderen”, zegt Grütters. Bovendien werd Turkije een lidmaatschap van de EEG en daarmee van de latere EU in het vooruitzicht gesteld.

  2. Waarom wil Buma van het associatieverdrag af?

    De CDA-leider stelt dat het verdrag de inburgering van Turken belemmert. In 2011 oordeelde de Centrale Raad van Beroep dat Turkse immigranten geen inburgeringsexamen hoeven af te leggen. Uit het associatieverdrag met Turkije volgt namelijk dat lidstaten aan Turken, ten opzichte van EU-burgers, geen extra belemmeringen mogen opwerpen bij de toegang tot de arbeidsmarkt. Buma stelt nu dat de Turks-Nederlandse demonstranten in Rotterdam wel een inburgeringsplicht kan worden opgelegd als het associatieverdrag van tafel gaat.

  3. Heeft Buma daar gelijk in?

    In de meeste gevallen waarschijnlijk niet. Uit CBS-cijfers blijkt namelijk dat van de 396.000 mensen met een Turkse nationaliteit in Nederland er bijna 300.000 ook een Nederlands paspoort hebben. En Nederlanders kunnen niet worden verplicht een inburgeringscursus te volgen. Bij de kleine 100.000 mensen in Nederland met alleen de Turkse nationaliteit is het ook de vraag of hun alsnog een inburgeringsplicht kan worden opgelegd. „Meestal oordeelt de rechter dan dat je voor mensen die hier al lang verblijven niet opeens de regels kunt veranderen”, zegt Grütters van de Radboud Universiteit.

    Lees ook: Ook Turkije zelf zal lijden onder sancties

    Een inburgeringsplicht kan na het schrappen van het associatieverdrag waarschijnlijk dus alleen worden opgelegd aan Turkse nieuwkomers, maar daar zijn er tegenwoordig maar weinig van. In 2016 vertrokken er meer Turken uit Nederland dan er naar Nederland migreerden.

  4. Kan Nederland het associatieverdrag met Turkije opzeggen?

    Ja, maar Nederland blijft aan het verdrag gebonden als niet alle andere EU-landen het ook opzeggen. En dat zal niet snel gebeuren.

    • Wilmer Heck