Merkel en de ‘moeilijke man’ Trump

President Trump Angela Merkel gaat vrijdag op bezoek bij Donald Trump. Een zware missie, maar ze heeft veel ervaring met alfamannen.

Angela Merkel met Berlusconi en Sarkozy. Merkel heeft een enorm talent voor het ,,inwendige hoongelach” aldus een van haar biografen. Foto Dylan Martinez/Reuters

Terwijl Duitsland in januari nog aan het bekomen was van de schok dat Donald Trump de komende jaren president van Amerika zal zijn, zag een partijgenoot van bondskanselier Merkel toch een lichtpuntje. Zeker, het zal moeilijk worden om de transatlantische relatie in stand te houden, zei Lucia Puttrich, minister van Europese Zaken van de deelstaat Hessen. Maar het kán, want „Angela Merkel is uitgesproken ervaren in de omgang met moeilijke mannen”.

Vrijdag zal die ervaring van de bondskanselier op de proef worden gesteld, als ze in Washington haar eerste ontmoeting heeft met de nieuwe Amerikaanse president. Het wordt een moeilijke missie, al was het maar vanwege de onvoorspelbaarheid van Trump.

Maar Merkel, met haar onderkoelde stijl, staat haar mannetje – ook als zo’n mannetje luidruchtiger is dan zij. Ze elleboogde partijgenoot en politiek vader Helmut Kohl opzij, evenals SPD-kanselier Gerhard Schröder. Ze wist met zowel de Franse president Sarkozy als de Italiaanse premier Berlusconi samen te werken en overleefde hen politiek allebei ruimschoots. Door de Turkse president Erdogan liet ze zich niet provoceren. En zelfs president Poetin moet erkennen dat hij niet om haar heen kan.

Lees ook: Merkel wil ‘nauwe samenwerking’ met Trump, maar wel op één voorwaarde

Bij een optreden met Sarkozy in Toulouse moet de toenmalige Franse president stralend tegen haar hebben opgeschept hoe blij de mensen waren hem te zien. Droogjes zou zij hebben geantwoord: „Nicolas, vergeleken met jou ben ik een spaarlamp” – en die gaat zoals bekend langer mee. Merkel verstaat de kunst van ‘het inwendige hoongelach’, schrijft een van haar biografen. Wat ze ook van dikdoeners en praatjesmakers denkt, ze neemt haar tijd, kiest haar moment en probeert tot zaken te komen.

Bij de ontmoeting met Trump staat voor Merkel uitzonderlijk veel op het spel, politiek en economisch. Blijven de Verenigde Staten het Westen toegedaan? Zal Trump, nadat hij begrip toonde voor de Brexit, de Europese Unie verder ondergraven? Of het gezamenlijke beleid tegen Rusland? En gaat hij inderdaad, zoals hij dreigde, hoge importtarieven opleggen, onder meer voor auto’s uit Duitsland?

Zowel karakterologisch als politiek zijn de twee leiders elkaars tegenpolen. De gelijkmatige, gedisciplineerde Merkel, die altijd haar huiswerk heeft gemaakt en zelden emoties toont, tegenover de impulsieve, grillige Trump, voor wie emoties belangrijker zijn dan feiten. De ervaren bondskanselier, die al twaalf jaar meespeelt op het hoogste niveau van de internationale politiek, tegenover de onroerendgoedmagnaat die nooit eerder een politieke functie heeft bekleed. De eeuwige pleitbezorger van internationale samenwerking in Europa en daarbuiten, tegenover de kampioen van America First, die de ene na de andere bondgenoot bruuskeert.

Lees ook: Meer Trump dus meer Merkel

Ook al hebben Trump en Merkel elkaar niet eerder ontmoet, ze hebben wel een geschiedenis. Hij noemde haar vluchtelingenbeleid in 2015 „krankzinnig”. Zij feliciteerde hem na zijn verkiezing, maar voegde er meteen aan toe dat de nauwe band met Amerika wel gebaseerd is op bepaalde waarden, en dat ze hoopt op samenwerking – als de president die waarden respecteert.

Merkel is ervan overtuigd dat een goede transatlantische band cruciaal is voor de stabiliteit en welvaart in Europa. Al in haar jonge jaren, in de DDR, keek ze met grote bewondering naar Amerika. Dat ze van president Obama in 2011 de hoogste Amerikaanse onderscheiding kreeg, de Presidential Medal of Freedom, schijnt ze als een hoogtepunt in haar politieke bestaan te beschouwen.

Maar ze beseft ook dat het aantreden van Trump haar dwingt om rekening te houden met een verslechtering van de betrekkingen – of zelfs een handelsoorlog. Ze hoopt de juiste toon te treffen om een goede zakelijke relatie met hem te kunnen opbouwen, maar tegelijk wil ze duidelijk maken dat een Amerikaanse confrontatiekoers niet alleen slecht is voor Duitsland en Europa, maar ook voor de Verenigde Staten. En omdat men er in Berlijn van uitgaat dat Trump de taal van zakenlieden beter verstaat dan die van politici, neemt Merkel twee kopstukken van het Duitse bedrijfsleven mee naar Washington: Siemens-baas Jo Kaeser en BMW-topman Harald Krüger.

    • Juurd Eijsvoogel